De makelaar Marjolein deVries legde de hoorn op en staarde een paar seconden naar haar mobieltje, alsof het de schuld zou dragen.
Al twintigtwee jaar bemiddelde ze appartementen met achterstallige hypotheken, met familieinwoners, met rennende leidingen en met uitzicht op een begraafplaats. Eén keer zelfs met een papegaai die in drie talen scheldde. Maar een kat opnemen in de koopovereenkomst als een extra last? Dat was nog nooit voorgekomen.
Oké, ik herhaal de voorwaarden, mompelde ze tegen zichzelf terwijl ze haar notitieboekje doorbladde. Een tweekamerappartement aan de Laan van de Vrijheid, derde verdieping, tweeënzeventig vierkante meter. De eigenaresse is in januari overleden. De erfgenamen een zoon en een dochter uit Groningen willen snel verkopen. De kat wordt niet meegenomen, wordt niet naar het asiel gebracht en mag niet worden geslapen. De kat wordt meegeleverd.
Ze zuchtte en schreef een regel in de advertentie die elke jurist zou doen schrikken: De kat is inbegrepen. Onderhandeling toegestaan.
De eerste bezichtiging was op een zaterdag.
Marjolein opende de deur voor de koper een lange vrouw van ongeveer vijfenveertig jaar, gekleed in een grijze trenchcoat. Ze stapte de drempel over en bleef staan. Het appartement rook zoals huizen die lange tijd door een alleenstaande, oudere man bewoond zijn: lavendelzeep, oude boeken, een vleugje valeriaan.
Madelief vanDenBerg, stelde de vrouw zich voor zonder een hand uit te steken. Waar is dat extraatje waar u het over had?
De kat zat op de vensterbank in de grote woonkamer enorm, roodwit gevlekt. Hij staarde Madelief vanDenBerg zonder te knipperen; er was geen angst of nieuwsgierigheid in zijn blik, alleen een vermoeide, eindeloze geduld.
Zo kijken zij die al zo vaak zijn verlaten.
Madelief liep zwijgend door het appartement. Ze streelde de randen van de boeken op de plank Tsjechov, Paustovsky, Astafjev, al zo versleten dat de kaften bijna uit elkaar vielen. Ze keek in de keuken, waar aan de muur een losbladende kalender hing, gestopt op zeventiende januari. Op de vensterbank stonden drie potjes met uitgedroogde geraniums en een kommen. Helder, leeg, precies op dezelfde plek als de linker poot van de kruk.
Wordt er wel voor hem gezorgd?, vroeg ze zonder zich om te draaien.
De buurvrouw, antwoordde Marjolein, Tess Jansen vanstraat36. Ze komt twee keer per dag langs. De erfgenamen betalen haar een klein bedrag, maar wel.
Madelief keerde terug naar de kamer. De kat had zijn pose niet veranderd hij zat nog steeds op de vensterbank, de voorpoten onder zich gevouwen, en keek uit op de straat. Daar zwaaiden kale populieren in de februariwind, en tussen hen liep een vrouw met een kinderwagen.
Hoe heet hij?
Markies, zei Marjolein. Zo noemden de erfgenamen hem.
Markies, herhaalde Madelief zonder emotie.
De kat draaide zijn kop niet.
Drie dagen later belde ze.
Marjolein, ik heb nagedacht. De wijk is goed, het station is dichtbij. Maar de prijs ligt nog steeds boven de markt, zelfs met het extraatje. En de afwerking moet nog. De muurpapier is oud, de linoleum moet vervangen. Ik neem het als jullie nog driehonderd euro aftrekken.
Ik zal het proberen te regelen, zei Marjolein.
De erfgenamen deden tweehonderd euro bij, en Madelief stemde toe.
De afhandeling duurde drie weken. Madelief kwam nog twee keer terug met een meetlint en een notitieboekje. Ze mat de muren, noteerde, berekende. Markies keek toe. Toen ze de tweede keer op de vensterbank ging hurken om de radiator te controleren, sprong hij van de vensterbank, kwam een halve meter dichterbij en ging zitten. Niet dichterbij.
Hallo daar, zei ze tegen hem.
Markies knipoogde één keer, langzaam, en wendde zich af.
Tess Jansen bleek een kleine, schrale vrouw met angstige ogen. Op de dag van de ondertekening stond ze bij de deur te wachten op Madelief.
Bent u de nieuwe eigenaresse?
Dat hoop ik, zei Madelief.
Ik zal u over Markies vertellen. Nienke deVries, de vorige eigenaresse, vond hem tien jaar geleden op de stoep in november, helemaal gescheurd. Ze nam hem mee, gaf hem voer. Sinds die dag heeft hij haar nooit verlaten.
Tess viel stil en fluisterde dan:
Toen ze viel, een beroerte meteen in de keuken, lag hij naast haar. De ambulance kwam, ze braken de deur open, en hij lag naast haar hoofd. Hij ging niet weg.
Madelief luisterde in de deuropening, een bosje nieuwe sleutels in haar hand drie sleutels. Twee voor de sloten, één voor de brievenbus, waar niemand meer keek.
Hij is niet gevaarlijk, vervolgde Tess. Hij krabt niet, hij maakt geen rommel. Maar hij wil niet in de hand. Ik voed hem al twee maanden, en hij is nooit bij mij komen zitten. Hij eet alleen als ik wegga. Ik zet een bord, hij springt weg. Als ik terugkom, is het leeg. Maar bij mij, nooit.
Misschien is hij bang, stelde Madelief.
Hij is niet bang. Hij wacht. Elke avond, rond zes uur, zit hij bij de deur en kijkt. Nienke kwam altijd om zes uur terug van haar wandeling.
Madelief verhuisde op een zaterdag. Er stond weinig in de kamer, ze leerde compact te leven. Twintig jaar als verpleegster op de cardiologie, daarna een coördinerende functie, een reorganisatie, een kamer te huur in een krotwijk waar haar knieën en ziel protesteerden. Een eigen huis was al die jaren een droom geworden die bijna een plan was geworden. Negen jaar spaarde ze.
De verhuizers brachten een bank, twee kasten, dozen met servies. Markies verdween. Madelief vond hem later in de berging verstopt achter een strijkplank, enorm en onbeweeglijk, zijn oren tegen de muur aangeklemd.
Ik begrijp het, zei ze tegen hem. Het is moeilijk voor jou. Voor mij ook.
Ze zette een kom naast de linker poot van de kruk, precies op dezelfde plek als de oude, en sloot de keuken deur.
De volgende ochtend was de kom leeg.
Een maand verstreek. Ze leefden parallel onder hetzelfde dak, maar in verschillende werelden.
Madelief stond elke dag om zes uur op, nam een kop koffie in de keuken en ging op haar dienst. Ze kreeg een baan in de huisartsenpraktijk aan de Vakantieplein, niet meer in de cardiologie, maar na een jaar werkloosheid had ze geen andere keus.
Markies verscheen in de keuken alleen als het slot klikte. Ze wist dat, omdat ze elke avond een lang, grijs haartje over de kom streek. Als het haartje op de grond lag, had hij gegeten.
‘s Avonds zat ze in een stoel bij het raam en las diezelfde boeken van de plank, overgebleven van Nienke. Tsjechov zat vol met potloodnotities: dunne, nauwgezette handschrift in de marge met uitroeptekens, soms één woord: ja, zeker, ook bij mij. Madelief las die aantekeningen en voelde een vreemde, nietverdrietige herkenning, alsof een vrouw die ze nooit had ontmoet, in haar gedachten zat.
Markies zat die tijd niet in de kamer, maar in de gang, bij de voordeur, elke avond precies om zes. Hij wachtte.
Eind maart werd Madelief ziek. De griep sloeg één nacht toe 39°C, keelpijn, elke gewricht pijnlijk. Ze belde haar werkgever, slikte paracetamol en lag in bed. Opstaan om te eten was onmogelijk, opstaan om de kat te voeren ook niet.
Markies, riep ze met een hees stemgeluid uit de slaapkamer, sorry, ik kan nu niet.
Stilte.
Ze viel in een zware, kleverige slaap, met een bonzend hoofd. Ze werd wakker met een druk op haar voeten, niet hard, maar een warme, gelijkmatige last.
Markies lag in de voeten van het bed, opgerold als een worst, staart recht, en keek haar onverschrokken aan. Voor het eerst in een maand was hij niet in de gang of de berging, maar hier, naast haar.
Madelief bewoog niet. Ze was bang dat hij zou weglopen als ze zich bewogen. Ze keek, hij keek, en tussen hen hing dat soort stilte waarin woorden overbodig zijn, want alles al gezegd is.
Je wist het al, fluisterde ze.
Markies legde zijn oren tegen zijn poten, zakte zijn kop en sloot zijn ogen.
Hij bleef.
Drie dagen lag ze ziek, drie dagen lag hij haar voeten nabij. Hij ging alleen naar de kom, toen ze zich eindelijk opraffende om voer te schenken, en keerde terug. Op de derde dag, toen de koorts zakte en Madelief, in een deken gewikkeld, een kom bouillon dronk, sprong Markies op de kruk, ging naast haar zitten en begon zacht te spinnen.
Met een schorre stem, alsof hij jaren niet had gepraat, fluisterde hij.
Madelief zette de kom neer, trok haar bril af, strekte langzaam haar hand uit, palm naar boven.
Markies rook aan haar vingers, duwde zijn voorhoofd tegen haar hand.
Ze huilde. Niet van tederheid ze huilde omdat ze plots een eenvoudige waarheid inzag: ze had een andermans leven gekocht met andermans boeken en een andermans kat, omdat haar eigen leven niet voldoende was. En hij bleef in een andermans leven, bij een andere vrouw, omdat er nergens anders voor hem was. Twee lasten, twee extras, twee wezens die in de prijs waren inbegrepen.
Zo zaten ze nu in de keuken, hij al vijftien kattenjaren, zij tweeënvijftig mensenjaren, en toch deelden ze warmte.
Markies spinde, en Madelief hield haar hand op zijn zware kop, en dacht dat dit misschien wel het moment was waarop je niet meer zoekt, niet meer vraagt, niet meer verlangt, maar het toch krijgt.
In mei haalde Madelief de oude, bruine bloempatroonbehang weg, die de kamer donkerder maakte, en schilderde de muren in een warme, melkwitte tint. Het linoleum bleef ze had niet genoeg geld om alles in één keer te vervangen, maar dat maakte niet meer uit. Het appartement voelde niet langer vreemd. Ze had het niet gemerkt, maar het was gebeurd.
De boeken van Nienke bleven op de plank. Madelief zette er haar eigen boeken bij een tiental of twee. Tsjechov met potloodaantekeningen bleef op dezelfde plaats. Soms opende ze hem s avonds en las ze niet het verhaal, maar de kanttekeningen vreemde ja, zeker, ook bij mij en knikte.
De uitgedroogde geraniums gooide ze weg, toen ze net was ingetrokken; ze kon niet gered worden. Nu had ze nieuwe potten, op dezelfde vensterbank waar Markies de eerste keer zat. Hij zat er nu minder vaak, vaker op de stoel naast haar, of op haar schoot als de avond lang was en het boek goed.
Om zes uur liep hij niet meer naar de deur.
In juni ontmoette Marjolein de makelaar, per toeval, Madelief in de supermarkt op de Laan van de Vrijheid. Madelief stond in de rij met kattenvoer en een pak kefir.
Hoe bevalt het appartement?, vroeg Marjolein. Spijt u van de prijs?
Nee, zei Madelief.
En de kat?
Madelief zweeg, schoof het voer van de ene hand naar de andere.
Weet u, Marjolein, zei ze, ze hadden de prijs te laag genomen. Ze hadden het moeten opvoeren.
Marjolein lachte. Madelief lachte niet. Het was geen grap.
Thuis wachtte Markies in de gang, bij de schoenen. Het was nu zijn plekje. En toen het slot klikte, keek hij op, knipperde langzaam één keer.
Zo wordt men gezien die men al lang heeft verwacht.
