Zwart. Het eeuwige stadslawaai werkte ontzettend op Olya’s zenuwen. Ze woonde midden in het centrum, op de tiende verdieping. Het constante geraas van auto’s, het gezoem van de airco’s bij de buren, het geroezemoes van mensenstemmen — het hield nooit op. En dan was het ook nog eens bloedheet: de ramen dichtdoen was geen optie. Ze had maar twee weken vakantie, en hoopte tenminste even te ontsnappen aan de dagelijkse werkhectiek van het kantoor, dat meer weg had van een bijenkorf waarin iedereen door elkaar heen liep, roddelde en streed om hun eigen plekje. Olya verlangde naar rust en stilte. Op haar zesenveertigste woonde ze alleen in een ruim appartement, en ze was de stadsdrukte meer dan zat. Ze besloot dat het tijd was voor een hutje op het platteland, weg van de beschaving, al was het maar voor een paar dagen. Na lang zoeken vond ze eindelijk iets geschikts: een klein dorp, zo’n 150 kilometer van de grote stad, niet te duur en het huisje zag er op de foto’s prima uit. Ze belde met de eigenaar en Olya hakte de knoop door: ze ging ervoor. *** Het dorp ontving haar met de geur van gras, het gezoem van insecten, blaffende honden en nieuwsgierige bewoners. Het huisje was klein, maar knus. De eigenaresse, een vrouw van een jaar of zestig, liet haar alles zien en overhandigde Olya de sleutels. ‘Geniet van je rust, het is hier heerlijk,’ zei ze. ‘Dank je, precies wat ik zocht,’ antwoordde Olya. Het dorp was stil en dunbevolkt, vooral ouderen woonden hier. In de tuin van het huis stonden kersenbomen en kleurrijke bloemenbedden, al was er duidelijk al even geen aandacht meer aan besteed. Het oude, houten hek stond een beetje scheef en gaf het geheel een charmante uitstraling. Olya besloot het dorp te verkennen. Ze kwam haast niemand tegen, de bewoners keken haar nieuwsgierig na, maar onvriendelijk waren ze niet. In het kleine dorpswinkeltje trof ze een vrouw van een jaar of vijftig achter de toonbank. Er was niet veel keuze: melk, brood, wat worst, schoonmaakmiddelen. Olya liep naar de balie. ‘Waar kan ik je mee helpen?’ vroeg de verkoopster. ‘Nog even bedenken wat ik als ontbijt zal nemen. Doe maar driehonderd gram van die worst en een vers brood alsjeblieft,’ zei Olya. ‘En waar kom je vandaan?’ De vrouw stapte meteen over op “je”. ‘Ik huur hier een huisje voor een week vakantie. Ik ben Olya.’ ‘Masha. Welk huis?’ ‘Nummer drieëntwintig, hier niet ver vandaan.’ ‘Ah,’ zei Masha peinzend, ‘het huis van oudje Eefje. Jij durft wel.’ ‘Hoezo? Wie is Eefje? Ik huur via Anna.’ ‘Anna is haar dochter, woont in de stad. Eefje is sinds een jaar overleden. Ze was… een beetje een heks. Ben je niet bang in dat huis?’ ‘Een heks? Bedoel je dat ze mensen genas of zo?’ ‘Ze genas niemand, maar iedereen was bang van haar. Ze had één vriendin, Klara, dat vrouwtje van het huis tegenover jou. Vraag haar maar eens uit, misschien kan ze je wat vertellen. En verder is het er donker. Soms kwamen er gasten, maar na een paar dagen gingen die altijd halsoverkop weg. Bang dat het er niet pluis is, zeggen ze.’ ‘Ik vond het juist gezellig, misschien is alleen de tuin wat verwaarloosd. Maar ik blijf toch maar kort, even bijkomen van de stad.’ ‘Toch maar oppassen daar, je weet maar nooit.’ ‘Dank je,’ zei Olya, pakte het brood en de worst en liep richting uitgang. ‘En ga ’s nachts niet naar buiten!’ riep Masha haar nog na. ‘Er lopen veel loslopende honden, en ander wild gespuis.’ *** De avond viel. Olya stond een eerste spannende nacht in het vreemde huis te wachten. Ze sloot ramen en deuren goed af – slapen in een onbekend huis vond ze toch wel spannend. In de verte blafte af en toe een hond, krekels tjirpten en vogels zongen hun avondlied. Ze maakte een lichte avondmaaltijd. Tussen de boeken die de vorige eigenaar had achtergelaten vond ze een roman, die ze zich op de oude bank las. Langzaam werd ze slaperig, en uiteindelijk doofde ze het licht. Het werd knus en comfortabel onder het warme deken, maar slapen lukte niet. Plotseling klopte er iets. Olya’s hart sloeg op hol, de slaap was meteen weg. Ze spitste haar oren in het donker. ‘Waarschijnlijk muizen,’ dacht ze – niet prettig, maar in een huis op het platteland geen verrassing. Weer hoorde ze zachtjes getik. ‘Of is iemand in het huis gekomen?’ Nog harder bonkte haar hart. Olya durfde niet te bewegen. Iets viel op de keuken, hoorde ze. Ze bleef roerloos languit liggen, bang dat er iemand was ingeslopen. De rest van de nacht bleef het stil, maar slapen deed ze niet meer. Pas toen de ochtendzon binnenviel dommelde ze even in. Rond elf uur werd ze wakker. De zon scheen het huis in, ineens leek alles gezellig en onschuldig. Olya liep rustig naar de keuken. Ze zag niets bijzonders. Maar toen viel haar blik op een verdroogd madeliefje op tafel. Dat had daar gisteravond toch niet gelegen? Ze controleerde ramen en deuren: alles zat op slot. Wie was hier binnen geweest? Wie had de bloem neergelegd? Hoe dan? De onrust groeide. ‘Misschien heb ik die bloem gewoon niet gezien?’ probeerde ze zichzelf gerust te stellen. Maar tegelijkertijd herinnerde ze zich de woorden van Masha: ‘Ze was een heks, die Eefje.’ ‘O nee, ik geloof niet in zulke onzin,’ probeerde ze nuchter te blijven. Ze wende zich liever aan gewone verklaringen. Die dag wandelde Olya veel door de omgeving. Maar toen de avond viel, was ze toch zenuwachtig. Ze sloot alles grondig af en dook in bed, maar slapen wilde niet lukken. Ze luisterde gespannen naar elk geluid. Toen hoorde ze opnieuw iets ritselen in de keuken. Verstijfd bleef ze liggen. Was het een ongenode gast? Of… toch iets anders? Ze kneep haar ogen stijf dicht en sliep die nacht amper. De dag erna realiseerde ze zich: weggaan of uitzoeken wat er aan de hand was. *** Allereerst haalde ze een zaklamp bij de winkel, zonder daar met Masha over te praten – bang voor spot of nog meer magische praatjes. Overdag was het huis de rust zelve. Niets leek vreemd of verschoof. ’s Avonds besloot Olya op de loer te liggen in de keuken. In de donkerte werd haar angst steeds groter, maar ze bleef uit nieuwsgierigheid toch zitten. Het werd pikdonker. Toen hoorde ze het: beweging. Iets – of iemand – was in de keuken! Maar de deur was dicht, niemand kon er naar binnen. Van de keukenkast viel ineens een mok. Van schrik haalde Olya haar zaklamp boven en schijnte naar het geluid. Twee groene ogen keken haar aan. Een grote zwarte kat. Olya barstte zenuwachtig uit in lachen. ‘En waar kom jij vandaan?’ De kat gaf natuurlijk geen antwoord, bleef even staan, sprong toen weg in het donker. Maar vreemd bleef het. Wat deed een kat in een afgesloten huis? Hoe kwam hij binnnen? En waar ging hij heen? De volgende ochtend besloot Olya bij de buren navraag te doen, en liep naar het huis tegenover haar. Bij het hek wachtte een vriendelijk oud vrouwtje haar op. ‘Goeiedag,’ zei Olya. ‘Ik verblijf deze week in het huis daar tegenover.’ ‘Goeiedag.’ De vrouw keek haar afwachtend aan. ‘Er komt ’s nachts een zwarte kat bij mij binnen. Weet u van wie die is?’ ‘Die is van Eefje. Zij is dood, maar Zwartje, zo heet-ie, loopt hier nog steeds rond. Anna moest niks van hem hebben, nu zwerft hij maar wat. Het was Eefjes trouwe maatje. De winter is hij wonder boven wonder doorgekomen. Ik voer hem af en toe, maar de oude woning is zijn thuis. Zoekt zijn baasje, denk ik. Zielig ventje.’ ‘Hij schrok me wel flink op! Ik hoorde wat over Eefjes reputatie… Dat ze een heks was.’ De vrouw reageerde niet. ‘Het is een goeie kat,’ zei ze na een pauze. ‘Eefje gaf veel om hem, hij hielp haar. Slechte mensen moet hij niet, maar jou heeft hij uitgekozen. Neem hem maar op.’ ‘Moet ik hem meenemen?’ ‘Neem hem. Misschien brengt-ie je geluk.’ De buurvrouw draaide zich om en liep haar huis in. Olya bleef peinzend achter. Ze had nooit een kat willen hebben, zeker niet eentje van een vreemde, en nog een volwassen beest ook. Maar goed, zolang ze er logeerde kon ze hem best te eten geven. Ze kocht kattenvoer in de winkel – het enige soort dat ze daar hadden – en zette een bakje in de keuken neer. Die nacht was het bakje leeg gegeten. *** Het was haar laatste dag vóór vertrek. Olya voelde zich uitgerust; het avontuur had haar goedgedaan. De stilte, de afstand tot de grote stad – alles werkte louterend. De laatste avond zette ze nog eens een bakje voer klaar en zette een kop thee voor zichzelf neer. Plotseling bewoog er wat: Zwartje glipte voorzichtig de keuken in, keek naar Olya, naar het etensbakje, miauwde zacht, at een paar brokjes. Toen keek hij haar lang aan, kwam aarzelend dichterbij en wreef tegen haar benen. ‘Hé Zwartje, nu zijn we vrienden. Je bent me toch geschrokken! Morgen ga ik alweer naar huis,’ zei Olya zacht. De kat miauwde, sprong ineens op haar schoot en vleide zich neer. ‘Wat moet ik nou met jou?’ grapte Olya. Maar de kat nestelde zich, sloot zijn ogen en begon te spinnen. Ze bleven zo een tijd samen zitten. Toen stond Zwartje op, rekte zich uit en verdween de nacht in. De volgende ochtend pakte Olya haar spullen. Over een uur zou de bus vertrekken. Ze liet de sleutels achter zoals afgesproken, keek nog één keer rond of ze niets vergat en deed de deur op slot. Bij het tuinhek zat de kat. Hij keek haar aan. ‘Breng je me weg?’ vroeg ze. De kat miauwde en liep haar tegemoet. Olya aarzelde, kreeg ineens medelijden met Zwartje, die hier alleen moest overleven. ‘Weet je, ik ben niet echt een kattenmens en woon in de stad… maar misschien neem ik je gewoon mee?’ Zwartje miauwde opnieuw, kwinkelde om haar benen. ‘Nou vooruit dan maar. Kom dan.’ Olya tilde hem op – hij spartelde niet. De reis naar huis was lang en met overstappen. Zwartje bleef braaf op schoot zitten. In haar appartement zette ze hem voorzichtig neer. De kat inspecteerde nieuwsgierig zijn nieuwe thuis. *** Zwartje bleek een slimme, schone kater. ’s Nachts lag hij naast zijn nieuwe baasje; overdag zocht hij graag haar schoot op, spinnend van tevredenheid. Olya voelde zich niet langer alleen – met zo’n bijzondere vriend aan haar zijde.

Zwarte

Je moet je voorstellen: het continue lawaai van de stad, dat gaat op een gegeven moment echt onder je huid zitten. Judith woonde al jaren hartje Amsterdam, op de tiende verdieping. Altijd dat gezoem van autos, het gebrom van aircos van de buren, stemmen en geschreeuw van mensen op straat beneden. En het was ook nog eens snikheet onmogelijk om de ramen dicht te houden, want dan veranderde haar appartement in een sauna. Twee weken vakantie had ze maar, en toch hoopte ze op zn minst die sleur van haar werk een kantoorbaan waar je je soms in een bijenkorf waant door al het gezoem, geroddel en een constante strijd om een beetje rust even los te kunnen laten. Judith was inmiddels zesenveertig, woonde alleen en de drukte van de stad hing haar al lang de keel uit.

Dus besloot ze om een paar dagen een huisje te huren ergens op het platteland, ver weg van de stad. Ze zocht lang, maar vond uiteindelijk iets dat haar wel aanstond: een klein dorpje, ergens op de Veluwe, zon 150 kilometer van Amsterdam. De huur was schappelijk, het huisje zag er op de fotos gezellig uit niet te groot, gewoon knus. Ze belde met de eigenaar en twee dagen later zat ze in de trein naar haar tijdelijke verblijf.

***
Het dorpje heette haar welkom met de geur van vers gemaaid gras, het gezoem van bijen, een blaffende hond en nieuwsgierige blikken van dorpsbewoners. Het huisje was klein maar comfortabel, precies goed voor een paar nachten. De eigenaresse was een dame van een jaar of zestig. Ze liet alles even zien en overhandigde keurig de sleutels.

Geniet maar lekker van je rust, hier kun je echt even bijkomen, zei de vrouw vriendelijk.

Dat is nou precies de bedoeling, dank u wel!, lachte Judith.

Het dorpje was vrij rustig eigenlijk woonden er vooral wat oudere mensen. In de tuin stond een oude kersenboom, een paar slordig aangelegde bloembedden. Een houten schutting, die een beetje scheef stond, gaf het geheel iets gemoedelijks.

Judith besloot het dorp te verkennen. Ze kwam onderweg weinig mensen tegen, maar de enkele die ze zag, keken vriendelijk nieuwsgierig naar die stads vreemdgangster. In het midden van het dorpje ontdekte ze een klein winkeltje. Achter de toonbank stond een verkoopster van ongeveer vijftig jaar. Niet veel keus melk, brood, kaas, een paar worstjes, en schoonmaakmiddelen.

Judith liep naar de toonbank.

Zeg het eens, wat mag het zijn? vroeg de vrouw meteen, in vlot Brabants accent.

Ik denk dat ik wat ontbijtspullen meeneem. Mag ik driehonderd gram van die leverworst? En wat vers brood als het kan.

En waar kom jij vandaan dan? vroeg de vrouw terwijl ze de worst afwoog.

Ik heb voor een week een huisje gehuurd hier, om even uit te rusten. Judith heet ik.

Nelleke. En welk huisje dan?

Nummer drieëntwintig, vlakbij de kerk.

O jaaaa… Nelleke keek haar een beetje onderzoekend aan. Dat is van Trijntje geweest. Jij durft.

Waarom dan? Wie is Trijntje? Ik heb het huisje van Anna gehuurd.

Anna is haar dochter, die woont in Den Haag. Trijntje is een jaar terug overleden. Ze stond hier bekend als een beetje een heks. Vind je het niet eng om daar in je eentje te slapen?

Een heks? Judith moest lachen. Ging ze mensen genezen of zo?

Nee hoor, niemand wist precies wat ze uitspookte, maar de mensen waren bang voor haar. Haar enige vriendin was Jopie, de oude overbuurvrouw aan de overkant. Misschien kun je die nog eens aanspreken, die weet misschien meer. Maar het huis zelf… Tja, een beetje schimmig. Er zijn vaker mensen komen logeren maar die waren na twee nachten alweer gevlogen. Niemand zei waarom, maar het was ze niet geheurd.

Ik vind het huisje juist leuk. De tuin is een beetje een wildernis, maar dat vind ik wel wat hebben. En ik ben maar een weekje weg uit die gekke stad, beetje loskomen.

Nou, pas toch maar op, je weet maar nooit.

Komt goed hoor, zei Judith, terwijl ze haar boodschappen pakte.

En niet midden in de nacht buiten gaan lopen, hè. Hier lopen nogal wat loslopende honden rond en soms komt er wild het dorp in, riep Nelleke haar nog na.

***
De dag gleed richting avond. Judith stond op het punt voor het eerst in haar leven alleen in een onbekend huis te slapen. Ze deed de ramen en deuren allemaal goed dicht want ja, zon oud huis, wie weet. Heel af en toe klonk er een hond in de verte, de krekels tsjirpten, vogels gingen langzaam slapen.

Ze maakte een eenvoudige avondmaaltijd, pakte een oud boek uit de kast, nestelde zich op de bank en merkte al snel dat haar ogen zwaar werden. Ze deed het licht uit.

Het bed was lekker warm en Judith dommelde tevreden weg, tot ineens een klopje. Haar hartslag schoot omhoog, haar ogen wijd open in het donker. Ze probeerde ieder geluidje te vangen.

Muizen, dacht ze. Daar schrok ze niet zo van, al was het niet ideaal. Op het platteland hoorde het er nu eenmaal bij.

Maar weer een klop, dit keer echt zacht.

Straks zit er iemand binnen! Ze hield haar adem in. Toen viel er ineens iets in de keuken. Judith lag stijf van schrik stel je voor dat het een inbreker was? Je vreest altijd het ergste alleen in zon vreemd huis.

De nacht was verder stil, maar slapen lukte haar pas tegen het ochtendgloren. Pas om elf uur werd ze wakker. Zonnestralen vielen vrolijk het huis binnen en alles voelde weer licht en ongevaarlijk.

Met wat tegenzin liep ze naar de keuken. Er lag niets op de grond, alles leek op zn plek. Maar op tafel lag opeens een verdroogd madeliefje. Gisteravond lag dat er echt niet.

Ze controleerde de deuren en ramen opnieuw alles zat dicht.

Hoe kon dat nou? Was iemand het huis binnengekomen? En dan dat verhaal van Nelleke heks.

Ach, onzin, Judith probeerde haar gedachten van rare dingen weg te houden. Ze geloofde niet in dat soort dingen.

Ze bracht de dag buiten door en kwam pas met valavond terug. Toch voelde het onrustig. Ze checkte alle sloten opnieuw en kroop vroeg in bed. Maar slapen lukte niet. Ze luisterde gespannen naar elk geluid, en jawel weer kwam er iets uit de keuken. Judith hield haar adem in, hart bonzend in haar keel. Geesten bestaan niet, sprak ze zichzelf moed in. Toch deed ze geen oog dicht. De volgende dag besloot ze: zo kon het niet langer, of weggaan of uitzoeken wat er speelde.

***
Als eerste kocht ze die ochtend een zaklamp bij het winkeltje. Aan Nelleke vertelde ze niets; die zou haar toch alleen maar voor gek verklaren.

Overdag leek er niets vreemds aan het huis. Alles was rustig, geen spoor van onverwachte voorvallen.

Die avond zette ze zich met haar zaklamp schrap op de keukenstoel, diep in een hoekje. Haar hart bonsde, maar haar nieuwsgierigheid won het van haar angst.

De schemering viel, de schaduwen werden langer. Judith wilde bijna opgeven toen ineens een geluid klonk. Ze hield haar adem in. Weer iets op het aanrecht! Een kopje viel van het kastje. Gespannen klikte Judith haar zaklamp aan en richtte hem op de keukenkast.

Er zat een kat. Een grote, zwarte kat, zijn groene ogen glansden in het licht. Judith schoot in de lach van pure opluchting.

En waar kom jij nou vandaan?

De kat antwoordde natuurlijk niet, maar bleef nog even zitten voordat hij kalm in het donker verdween.

Judith was opgelucht, maar het bleef vreemd: hoe was zon kat binnengekomen? En waar sliep dat dier als ze hem verder nooit zag?

De volgende dag besloot ze maar eens poolshoogte te nemen bij de buren. Aan de overkant zat een oude vrouw in haar voortuin.

Goedemiddag, ik logeer in het huisje aan de overkant, begon Judith.

Oh, dag meisje, zei de vrouw vriendelijk, maar zonder veel enthousiasme.

Weet u van wie die grote zwarte kat is die s nachts in het huis komt?

Dat is Zwarte, die hoorde bij Trijntje. Sinds Trijntje dood is, zwierf hij hier rond omdat Anna hem niet wilde hebben. Ik geef hem af en toe eten, maar hij blijft altijd zoeken naar zn oude huis en zn baasje. Arme beest.

Nou, hij heeft me aardig laten schrikken. Men zei al dat Trijntje een beetje een heks was

De oude vrouw keek haar even onderzoekend aan, maar glimlachte toen.

Dat was een goeie kat. Trijntje hield veel van hem, en hij was heel gevoelig. Slechte mensen mijdt hij. Maar jou heeft hij blijkbaar uitgekozen. Misschien moet je hem maar mee naar huis nemen.

Mee naar huis? Nee joh Judith moest lachen. Ze woonde alleen, nooit eerder een kat gehad, laat staan een volwassen zwerfkat.

Toch besloot ze Zwarte voorlopig wat te voeren.

Ze kocht een blik kattenvoer, zette het s avonds klaar op een schoteltje. s Nachts was het bakje leeg.

***
De laatste vakantiedag brak aan, en Judith voelde zich heerlijk opgeladen. Even het stadse leven verruild voor het platteland deed haar zichtbaar goed.

Die avond zette ze weer een bakje neer en maakte een kopje thee voor zichzelf. Ineens schoof de zwarte kat voorzichtig de keuken in, keek haar en het bakje om beurten aan en mauwde zacht. Na een paar happen kwam hij aarzelend dichterbij, rekte zich uit aan haar benen en leek te willen blijven.

Dag Zwarte, nu durf ik wel te zeggen dat we elkaar kennen. Wat heb je me laten schrikken de eerste nacht! Morgen ga ik naar huis, hoor.

De kat sprong prompt bij haar op schoot, vouwde zijn poten onder zich en begon luidruchtig te spinnen. Zo zaten ze samen een tijdje in stilte. Uiteindelijk sprong Zwarte van haar schoot en verdween in het donker.

De volgende ochtend pakte Judith haar spullen weer in. De bus zou over een uurtje komen, de sleutel moest in de brievenbus. Ze checkte alles: niets vergeten? Huis goed afgesloten?

Bij het tuinhek wachtte ze al: Zwarte zat netjes klaar.

Ga je me uitzwaaien?

Hij mauwde en liep kopjes gevend naar haar toe.

Judith bleef even staan. Ze kreeg medelijden. Die kat had niemand meer.

Och jongen, ik ben helemaal geen kattenmens hoor, en ik woon midden in de stad Maar misschien moet ik het toch proberen? Kom dan!

De kat maakte een klein sprongetje, Judith pakte hem op en hij gaf geen kik.

De reis terug naar Amsterdam duurde lang, met een overstap en een tikje zenuwen: had ze nu écht een kat meegenomen? Zwarte bleef ongekend rustig op haar schoot liggen.

Eenmaal thuis onderzocht hij behoedzaam haar appartement, alsof hij alvast zijn nieuwe domein in ogenschouw nam.

***
Zwarte bleek een bijzonder slimme, schone kat. s Nachts lag hij rustig naast haar, overdag lag hij tevreden te spinnen op haar schoot. Judith voelde zich geen moment meer alleen want wie had gedacht dat zij, zon stadsmeisje, met een zwarte kat aan haar zijde haar draai weer helemaal zou vinden?