Ze liep door mijn leven als een stoomwals – Het verhaal van een Hollandse jongen, zijn eerste liefde Lena, de onstuimige Nienke, en een moeder die haar zoon tot het uiterste probeerde te beschermen – Zoon, als jij die brutale Nienke niet laat vallen, dan hoef je jezelf geen moeder meer te noemen! Die vrouw is zeker vijftien jaar ouder dan jij! – beet mijn moeder me keer op keer toe. – Mam, ik kan het gewoon niet, ik wíl het wel… – probeerde ik tegen beter weten in uit te leggen. …Ik had ooit een lief, een meisje: Lenneke, veertien jaar. Oprecht, bescheiden, onweerstaanbaar. Toen ik haar op het schoolfeest ontmoette, was ik achttien. Lenneke stal meteen mijn hart. Via haar vriendin kreeg ik haar zo ver om op date te gaan. Je denkt zeker dat ze kwam? Nee! Ik werd bijna een jager, op zoek naar mijn prooi. Uiteindelijk kreeg ik haar nummer te pakken, belde haar, smeekte haar om af te spreken. Eindelijk gaf ze toe, maar: ‘Kom eerst naar mijn moeder en vraag haar toestemming.’ Daar stond ik dan, zwetend en rood van zenuwen, voor de deur. Haar moeder bleek een warme vrouw met humor. Ze vertrouwde me haar dochter voor twee uurtjes toe. We liepen door het park, kletsten, lachten – alles braaf en vriendelijk. Tot Lenneke ineens zei: – Wout, ik heb een vriendje. Denk dat ik hem zelfs wel leuk vind. Maar hij is een echte charmeur, ik vind hem steeds met andere meiden. Ik ben het zat. Ik heb ook zo m’n trots. Zullen we het samen proberen? Wat denk je? Ik keek haar vol ongeloof aan. Was ze nu verlegen of stiekem verliefd? Ze bleef me intrigeren. De tijd vloog voorbij. Ik bracht haar terug bij haar moeder. …Na een tijdje kon ik niet meer zonder haar. Mijn moeder was ook dol op haar, noemde haar ‘ons zonnestraaltje’. Lenneke kwam vaak bij ons. Mijn moeder leerde haar allerlei vrouwelijke slimmigheidjes. Soms vergaten ze weleens dat ik erbij zat. Toen Lenneke achttien werd, spraken we over trouwen. Niemand twijfelde eraan: wij zouden met elkaar trouwen. Onze ouders waren al net zo overtuigd. De bruiloft werd in de herfst gepland. …Maar toen kwam de zomer. Lenneke ging naar oma in het dorp, ik bleef op de volkstuin en hielp mijn moeder. Ik was tomaten aan het sproeien toen ik ineens een stem hoorde: – Jongeman, mag ik wat water drinken? Ik draaide me om en zag een vrouw van een jaar of 35: onverzorgd, warrig, met vurige ogen. Geen idee wie ze was, nooit eerder bij de tuinen gezien, maar ik gaf haar desondanks een kopje water. – Dank je wel, jongeman! Ik dacht dat ik van de dorst omkwam. Ik heb zelf nog een flesje zelfgemaakte likeur, als dank. Neem gerust! Ze duwde me haar fles in handen. Wat moest ik zeggen? Ik nam het aan. ’s Avonds, terwijl mijn moeder in de stad was, dronk ik een beetje van haar likeur. De volgende dag kwam ze terug, stelde zich voor als Nienke, woonde in het naburige dorp. Ze had dezelfde heerlijke likeur bij zich. We raakten in gesprek, ik maakte wat te eten. Voor ik het wist, was de fles op. Wat er daarna gebeurde… daar heb ik mezelf nog jaren om vervloekt. Nienke had me helemaal in haar macht. Ik wist niet wat me overkwam. Toen mijn moeder thuiskwam, betrapte ze me: – Wout, wat is hier gebeurd? Met wie heb je gedronken? Waarom lijkt je bed op een paardenrenbaan? Ik kreeg nauwelijks mijn ogen open, kon niets uitleggen. Later kwam Nienke terug. En ja, ik was blij haar te zien. Mijn moeder was woedend: – Wat moet je hier, vrouw? Oprotten! – Doe even normaal, mam, misschien wil ze gewoon een glas water… – Water? Ze is de slet van het dorp! Iedereen kent Nienke, ze sleept alle mannen haar bed in! Jij bent de volgende, maar dat laat ik niet gebeuren! Ze had geen idee dat het al te laat was. Ze had me in haar ban, met haar honingzoete likeur. Ik was aan haar vastgeketend, niet eens uit liefde, en vergat alles – ook Lenneke. Toen ik tegen Nienke over mijn verloofde sprak, zei ze enkel: – Jouw eerste kalverliefde stelt niks voor, Wout. Het geplande huwelijk ging niet door. Mijn moeder riep Lenneke bij zich, legde haar alles uit: – Meid, vergeef Wout. Hij weet zelf niet dat hij in het ongeluk stort. Richt je eigen leven in, wacht niet op hem, schat. Lenneke trouwde gelukkig met een ander. Mijn moeder wilde me van Nienke losmaken en liet met spoed door het leger oproepen. Ik werd naar Afghanistan gestuurd; ik bespaar je de details, ik kwam terug met drie vingers minder – een kleinigheid. Nienke wachtte op me – intussen hadden we een zoontje. Vlak voor ik vertrok, had ik de wens zaad te planten, voor het geval ik niet terugkwam. Droomde in de oorlog van vijf kinderen. Mijn moeder bleef Nienke haten. Wél zorgde ze voor Lenneke en breide voor haar dochter, ervan overtuigd dat het mijn kind was… Met Nienke verhuisden we met onze inmiddels drie kinderen naar het Hoge Noorden, waar er nog twee kinderen bij kwamen, maar waar er ook één stierf aan een longontsteking – het strenge klimaat. We keerden terug naar huis; onder Hollandse bomen is het verdriet net wat dragelijker. Steeds vaker dacht ik aan Lenneke, mijn verloren liefde. Kwlaag mijn moeder om haar adres, belde haar op, en we spraken af. Lenneke was mooier dan ooit. Ze stelde me voor aan haar man als ‘een jeugdvriend’; hij vertrouwde haar zo dat hij ons gerust samen achterliet. We dronken champagne, haar dochter was bij oma. – Vertel nou, Wout, hoe is je leven? – vroeg ze teder. – Vergeef me, Lenneke… Ik heb vier kinderen… – Het hoeft niet anders, Wout. We hebben elkaar weer gezien, herinneringen opgehaald, dat is genoeg. Alleen je moeder doet me pijn, al die jaren lijden om jou. Wees lief voor haar, alsjeblieft. Ik was verliefd als ooit tevoren. De vonk sloeg weer over, we begonnen stiekem af te spreken. Drie jaar duurde dat, tot Lenneke met haar gezin verhuisde. Met Nienke ben ik gescheiden toen de kinderen volwassen waren. Mijn moeder had gelijk: wie eenmaal een oplichtster is, blijft een oplichtster. Ze liep door mijn leven als een stoomwals. Hoe hard je water ook kookt, het blijft water. En van alle kinderen bleek alleen mijn eerste zoon echt van mij…

ZOMAAR DOOR MIJN LEVEN GELOPEN

“Zoon, als je die brutale vrouw niet laat vallen, beschouw mij dan niet langer als je moeder! Die Nienke is minstens vijftien jaar ouder dan jij! riep mijn moeder me alweer toe, haar stem vol onbegrip.

“Mam, ik kan het echt niet. Geloof me, ik zou het zo graag willen…” probeerde ik mezelf te verdedigen.

…Mijn hart klopte destijds alleen voor een meisje: Marieke, veertien jaar oud. Zo puur, verlegen en heerlijk onschuldig. We ontmoetten elkaar op de schoolfuif toen ik achttien was en vanaf dat moment kon ik haar niet meer uit mijn hoofd krijgen.

Met hulp van haar vriendin, na veel gesmeek en omwegen, kreeg ik het voor elkaar om Marieke uit te nodigen voor een afspraakje. Denk je dat ze kwam? Nee hoor! Als een jager zat ik haar achterna. Via via regelde ik haar telefoonnummer en bleef maar bellen, vragen en smeken om een ontmoeting. Uiteindelijk gaf Marieke toe, maar wel op haar voorwaarden: ik moest eerst met haar moeder praten voor toestemming.

Nerveus stond ik bij de voordeur in Utrecht, mijn handen zwetend, wangen rood. Haar moeder bleek gelukkig een warme, goedlachse vrouw te zijn. Ze vertrouwde haar dochter twee uurtjes aan me toe.

Samen wandelden we in het park, kletsten, lachten. Alles onschuldig. Tot Marieke ineens zei:
Wouter, ik heb eigenlijk al een vriendje. Ik denk dat ik hem leuk vind, maar hij gaat met ieder meisje aan de haal. Ik ben het zat. Misschien moeten wij het gewoon proberen. Wat denk jij ervan?

Verbaasd trok ik mijn wenkbrauwen op en keek haar nieuwsgierig aan. Dus Marieke kon aan de ene kant verlegen zijn, aan de andere kant ook al van iemand houden. Ik raakte alleen nog maar meer in haar geïnteresseerd.

Die twee uur waren zo om, en ik bracht haar netjes thuis terug bij haar moeder.

…Langzamerhand kon ik niet meer zonder haar. Mijn moeder was net zo gek op Marieke en noemde haar altijd mijn zonnestraaltje. Ze kwam vaak bij ons in Amersfoort over de vloer. Mam probeerde haar allerlei vrouwelijke slimmigheidjes te leren, tot ze samen alles vergaten inclusief mij.

Toen Marieke achttien werd, begonnen we over trouwen te praten. Geen enkele twijfel, van niemand, dat we zouden gaan trouwen. Onze ouders vonden het prachtig.

De trouwdatum werd op de herfst gepland.

…Toen de zomer aanbrak, ging Marieke naar haar oma in Friesland en hielp ik mijn moeder op de volkstuin, zoals ieder jaar.

Op een middag stond ik de tomatenplanten water te geven toen ik ineens een stem hoorde:
Jonge man, mag ik wat water drinken?

Ik draaide me om, daar stond een vrouw van een jaar of 35, onverzorgd, haar haren door de war en felle ogen. Ze kwam me totaal niet bekend voor, maar je stuurt een dorstige toch niet weg? Ik schonk haar een beker kraanwater in.

Drink maar, proost!

Ze zette het dankbaar aan haar lippen en zei stralend:
Dankjewel! Je hebt me echt gered. Hier, ik heb zelfgemaakte likeur bij me, neem maar! Een kleintje uit dank.

Voor ik het wist, had ze me een volle fles toegestopt. Uit beleefdheid kon ik moeilijk weigeren, dus ik trok een gezicht van dank en schreeuwde haar na:
Dankjewel!

s Avonds, tijdens het eten, schonk ik de likeur in. Mijn moeder was die dag naar Amsterdam, dus ik was alleen. Zij had het me nooit laten drinken, maar nu… mijn nieuwsgierigheid won.

De volgende dag stond ze weer voor de deur. Haar naam bleek Nienke. Ze woonde wat verderop in het dorp. Ik nodigde haar uit voor een kop koffie en weer die zoete likeur. Ik maakte snel een salade, broodjes erbij. We praatten, lachten, en voor ik het wist, was de fles leeg. Jaren later vervloek ik mezelf om wat er toen gebeurde.

Nienke, met haar magische drankjes en eigenaardige charme, wist me te verleiden. Het leek alsof ik gehypnotiseerd was, helemaal in haar ban. Ik wist niet wat me overkwam.

Toen ik bijkwam was Nienke verdwenen. Boven me stond mijn moeder, bezorgd:

Wouter, wat is hier in vredesnaam gebeurd? Met wie heb jij zitten drinken? Waarom is je bed zon janboel, alsof er een heel festival overheen heeft gerold?

Met moeite kreeg ik mijn ogen open. Mijn hoofd bonsde, mijn handen trilden. Ik kon haar amper uitleggen wat er was gebeurd. Pas die avond begon de herinnering terug te komen, en schaamde ik me diep tegenover Marieke, mijn verloofde…

Een week later stond Nienke alweer op de stoep. En ik, tot mijn eigen verbazing, was blij haar te zien, merkte dat ik haar gemist had. Mijn moeder hield haar tegen, armen in de zij:

Wat wil jij hier, vrouw?

Ik trok haar mee naar binnen. Mam, zo verwelkom je toch geen gast? Misschien heeft ze alleen dorst. Veel te vijandig.

Gast? Dat is Nienke van het dorp! Die kent iedereen. Ze loopt alle tuinen af, verleidt de mannen. Schipper! Als zij de kans krijgt, rukt ze zelfs jou nog in haar netten. En ik zal haar niet toelaten, begreep je?! foeterde mama.

Maar mam snapte niet dat het al te laat was. Het leek of Nienke me met haar zoete drankjes had betoverd. Ik wist best dat ik haar niet liefhad, dat ze niet bij mij hoorde en toch was ik als een hondje achter haar aan.

Van Marieke was ik volledig vervreemd geraakt. Toen ik Nienke vertelde over mijn verloofde, zei ze alleen:
Ach Wouter, eerste liefde telt niet.

De bruiloft werd afgeblazen.

Mijn moeder haalde Marieke bij zich thuis en vertelde haar alles eerlijk.

Meisje, vergeef die dwaas van een Wouter. Hij weet niet wat hij doet, hij rolt de afgrond in. Straks is het te laat. Maak jij je eigen leven, wacht niet op hem, verontschuldigde mama zich namens mij.

Marieke trouwde met een ander.

Mijn moeder, vastbesloten ons uit elkaar te halen, stapte naar het gemeentehuis met het verzoek om me versneld op te roepen voor dienstplicht. Tot dan had ik uitstel gehad. Ik werd opgeroepen voor uitzending naar Uruzgan, Afghanistan, net zoals dat toen gangbaar was. Wat ik daar doormaakte zal ik niet vertellen… Ik keerde terug, drie vingers minder aan mijn rechterhand een lichte verwonding, volgens de artsen.

Mentaal was ik stevig beschadigd. Angst kende ik niet meer, verdriet evenmin. Maar Nienke wachtte me op. We hadden inmiddels een zoon. Vlak voor mijn vertrek bang dat ik het niet zou overleven had ik al een erfstuk achtergelaten.

Tijdens die maanden aan het front droomde ik van vijf kinderen.

Moeder bleef Nienke verachten. Ze verwelkomde juist Marieke steeds hartelijk, breit sokken en mutsjes voor haar kindje. Gek genoeg was ze ervan overtuigd dat Mariekes dochter van mij was. Stiekem had ik dat mooi gevonden, maar het was niet zo.

Marieke kwam nog vaak bij mijn moeder op bezoek, informeerde naar mijn leven. Mama haalde dan haar schouders op:

Ach Marieke, Wouter zit nog steeds vast aan die vrouw. Ik snap niet wat hij in haar ziet. Volgens mij raakt hij haar nooit kwijt…

Jaren later, toen ik Marieke weer ontmoette, vertelde ze me deze verhalen van mijn moeder.

Inmiddels werden wij uitgezonden naar het Noorden Friesland, Groningen, maak het niet uit. Nienke en onze drie kinderen verhuisden met me mee.

Daar werden nog twee kinderen geboren. Mijn jongensdroom van vijf kinderen kwam uit. Maar het leven is grillig, na twee jaar verloren we een dochtertje vijf jaar oud, gestorven aan een longontsteking. Het Noorden bleek te streng voor ons. We keerden terug naar midden-Nederland. Onder de bekende Hollandse luchten en berken was het verdriet iets draaglijker.

Steeds vaker dacht ik aan Marieke, mijn verloren liefde. Een onbeschrijflijk verlangen naar haar trok aan mijn hart. Ik vroeg mijn moeder naar haar nummer, kreeg zelfs haar adres, maar mama waarschuwde me:

Laat haar gezin met rust, jongen. Maak niets open wat dicht hoort te blijven…

Toch belde ik. We spraken af. Marieke was alleen maar mooier geworden. Ze nodigde me thuis uit, stelde me voor als haar jeugdvriend. Blijkbaar vertrouwde haar man haar volledig, want hij vertrok kalmpjes naar zijn nachtdienst en liet ons samen achter.

Op tafel stond een open fles champagne en wat fruit. Haar dochter logeerde bij oma.

Zo, Wouter! Ik hoor alles over jou van je moeder. Vertel, hoe gaat het nu echt met je? zuchtte Marieke, haar ogen priemden in de mijne.

Sorry, Marieke. Het liep nou eenmaal zo. Ik heb vier kinderen, stamelde ik.

Laat het verleden maar rusten, Wouter. We hebben elkaar weer gezien, onze jeugd herbeleefd. Je moet het je moeder niet zo moeilijk maken, wees wat liever voor haar, drong Marieke aan.

Ik kon mijn blik niet van haar afhouden. Ze bleef even stralend en aantrekkelijk als vroeger. Ik pakte haar hand, kuste haar voorzichtig.

Marieke, ik hou nog steeds van je, net als toen. Maar onze liefde is voorbijgevlogen. Je kan het leven niet herschrijven en ook niet alles uitleggen. Ik heb spijt, barstte ik uit.

Je moet gaan, Wouter. Het is al laat, maakte Marieke een einde aan de ontmoeting.

Maar kon ik zo makkelijk weggaan?

Mijn gevoelens laaiden weer op, mijn hart bonkte als nooit tevoren.

…Vroeg in de ochtend sloop ik stilletjes weg. Marieke lag gelukkig nog te slapen.

We bleven elkaar stiekem ontmoeten, drie jaar lang. Daarna verhuisde ze met haar gezin naar het platteland en verloor ik haar voorgoed uit het oog.

…Met Nienke ben ik gescheiden toen onze kinderen volwassen waren. Mijn moeder had gelijk: een dolende ziel blijft dolen. Ze heeft op mijn leven gestampt, mijn hart gebroken.

…Hoe vaak je water ook kookt, het blijft water.

Uiteindelijk bleek maar één kind echt van mij te zijn. Mijn oudste zoon…