Henk van den Berg staat voor de deur van haar kantoor alsof hij er de hele dag heeft gestaan, op haar wachtend. Truus van den Berg komt net naar buiten en gespt haar tas over haar schouder. De avond is warm, ze denkt aan thee met een schijfje citroen en stilte. In plaats van stilte staat haar man met een stenen gezicht voor haar.
— Hoi, zegt ze. — Wat een verrassing. Je houdt er niet van om me op te wachten.
— Luister goed, zegt Henk, zonder haar te begroeten. — Morgen dien je je ontslag in. En je gaat naar mijn ouders in Drenthe. Je zorgt voor ze.
— Voor wie? Truus kantelt haar hoofd, alsof ze het niet goed heeft verstaan.
— Voor mijn vader en moeder. Ze gaan achteruit, snap je. Ze hebben iemand in huis nodig. Het is besloten.
Ze zwijgt en bekijkt hem alsof er op zijn voorhoofd een nieuwsbericht voorbijloopt. Besloten. Niet “moeten we het eens bespreken”, niet “ik wil je iets vragen”. Besloten. Als een stempel op een document.
— Interessant, zegt Truus langzaam. — Heeft niemand mij dat gevraagd?
— Waarom zouden we? Henk haalt zijn schouders op. — Jij bent mijn vrouw. Dit is een familiezaak. Daar vraag je niet over, daar doe je aan mee.
— Familiezaak, herhaalt ze geïnteresseerd. — Dus mijn familie is nu een koffer en een dienstregeling?
— Doe niet zo slim, zegt hij, en zijn gezicht vertrekt alsof hij in een citroen bijt. — Jij blijft altijd met woorden gooien. Ik heb het gewoon normaal gezegd. Je gaat, en daarmee uit.
Truus zet haar tas steviger op haar schouder. Vanbinnen kookt ze, maar van buiten houdt ze een effen, bijna vriendelijke toon. Geduld is een duur goed, en ze heeft geen zin om het hier op de stoep te verspillen.
— Henk, laten we dit niet op straat doen, zegt ze zacht. — Kom thuis, dan praten we rustig. We drinken thee. Heb je eigenlijk gegeten?
— Ik heb geen tijd voor thee, zegt hij, terwijl hij al naar zijn telefoon kijkt, naar zijn horloge, langs haar heen. — Ik heb het druk. Het belangrijkste heb ik gezegd, je hebt het gehoord. Vanavond ben ik thuis.
— En de details? zegt ze met een glimlach. — Het adres bijvoorbeeld. Ik ben nog nooit bij je ouders geweest.
— Straks, straks. Hij wuift het weg en loopt zonder om te kijken verder, alsof hij de kwestie voor altijd heeft afgesloten.
Truus blijft staan en kijkt hem na. Niet eens boos, eerder verbaasd. Hoe kan iemand die jarenlang met haar onder één dak woont, besluiten dat haar leven een ding is dat je van de ene plank naar de andere kunt zetten?
— Nou ja, zegt ze hardop tegen zichzelf. — “Je gaat, en daarmee uit.”
Ze zucht en loopt naar de supermarkt. Brood, kaas, iets voor bij de thee. Haar hoofd heeft behoefte aan simpele, begrijpelijke handelingen, waar je zelf een brood kiest.
Bij de groenten botst ze tegen Sjaan de Vries op. Ze zitten op kantoor rug aan rug, en ze weten dingen over elkaar die ze liever niet wisten.
— He, wie zie ik nou! Sjaan duwt een kar vol boodschappen, alsof ze zich voorbereidt op een belegering. — Truus, help me, ik ga zo plat. Hier, tussen de courgettes.
— Wat is er?
— Wat er is! Sjaan snuift. — Thuis is het een puinhoop. De wasmachine lekt al drie dagen, mijn kind heeft een snotneus uit de kinderopvang meegenomen, en mijn man zit te kijken waarom het eten niet vanzelf klaar is. Ik ren me te pletter, alleen is het wiel van mijn looprad vierkant.
— Wat vervelend, zegt Truus met een glimlach. — Ik heb ook nieuws. Vers van de pers.
— Vertel.
— Henk stond me op te wachten bij kantoor. Hij heeft me bevolen ontslag te nemen en naar zijn ouders in Drenthe te gaan, om ze te verzorgen.
Sjaan stopt haar kar zo abrupt dat een blik doperwten bijna ontsnapt.
— Wacht. Bevolen? Zo maar bevolen?
— Zo maar. “Je gaat, en daarmee uit.”
— En wat heb jij gezegd?
— Ik heb niks gezegd. Truus haalt haar schouders op. — Ik stond te kijken hoe een mens met één zin mijn leven wegstreept.
— Stop, zegt Sjaan met samengeknepen ogen. — Hebben die ouders van hem dan niemand anders? Zijn er nog kinderen?
— Ja. Zijn zus, Grietje van den Berg.
— Zijn zus-s, zegt Sjaan met een gezicht alsof ze het geheim van het heelal heeft ontdekt. — Dus die ouders hebben een eigen dochter. En voor wie moet de schoondochter zorgen? Ik snap het even niet.
— Helemaal goed begrepen.
— Truus, hij hangt jou andermans probleem om je nek, als een boodschappentas! Sjaan zwaait met haar handen. — Het zijn niet eens jouw ouders. Het zijn die van hem. En van Grietje. En de sigaar ben jij. Lekker geregeld.
— Lekker. Truus knikt. — Ik dacht ook al: wat lief dat liefde voor je ouders ophoudt precies waar je eigen comfort begint.
— Jij kan het mooi zeggen. Sjaan grinnikt. — En ga je echt?
— Zie ik eruit als een koffer zonder handvat?
— Nee.
— Dat dacht ik ook. Truus legt een zak citroenen in haar kar. — Ik ga hooguit voor de thee. En ik kom terug.
Thuis is het stil en prettig, totdat de telefoon gaat. Op het scherm licht de naam van haar schoonzus op. Truus kijkt ernaar, maar neemt toch op — nieuwsgierigheid wint.
— Truusje! Grietjes stem druipt van de honing; je krijgt er kiespijn van. — Wat ben ik blij! Henk heeft me alles verteld! Wat ben jij een schat, echt goud waard!
— Hoi, Grietje. Waarin ben ik dan goud waard?
— Nou, je gaat naar papa en mama, je helpt ze! Ik haal opgelucht adem, je hebt geen idee. Ik heb kinderen, werk, een huishouden. Ik word helemaal verscheurd.
— Wacht, onderbreekt Truus haar zacht. — Heeft Henk je verteld dat ik al ga?
— Natuurlijk! Hij zei dat het geregeld is, dat je morgen ontslag neemt en je koffers pakt. Truusje, wat ben jij verantwoordelijk, anders dan sommigen.
— Grietje, zegt ze, bijna met een glimlach. — Het spijt me dat ik je zo’n mooie avond verpest, maar ik ga nergens heen.
Stilte.
— Wat… hoezo ga je niet? De stem van haar schoonzus wordt meteen droog. — Henk zei…
— Mijn man zegt veel. Hij zei vorig jaar ook dat hij een plank in de gang zou ophangen. Die plank hangt er nog steeds niet. Zo gaat dat.
— Truusje, doe niet zo moeilijk! Grietje begint te ratelen. — Het zijn je schoonouders! Ze hebben hulp nodig! Wie moet het anders doen?
— Inderdaad, wie? zegt Truus bedachtzaam. — De eigen dochter bijvoorbeeld. Is die gedachte niet bij je opgekomen?
— Ik?! Ik heb een gezin! Ik heb kinderen! Ik heb het hele huis op mijn nek!
— En ik heb dus geen gezin, geen huis, geen leven. Lekker handig ben ik, Grietje. Een kadootje.
— Je draait de boel om!
— Ik luister gewoon en vertel het terug. Truus blijft kalm. — Ik zal je niet ophouden. Groet je ouders. Van mij.
Ze legt neer en ademt uit. Een sleutel draait in het slot. Henk komt binnen, loopt naar de keuken, ploft op een stoel en schuift het bord naar zich toe dat zij voor zichzelf had klaargezet.
— Is er wat te eten? bromt hij, terwijl hij al met een vork prikt.
— Het ligt al voor je klaar, zie je.
Hij eet gulzig, snel, met kruimels, zonder haar aan te kijken. Dan schuift hij zijn bord weg, veegt zijn mond af met de rug van zijn hand, en staat tot haar verbazing op en loopt naar de slaapkamer. Truus hoort de kastdeuren piepen.
— Henk? Ze kijkt om de hoek. — Wat doe je?
— Ik help je. Hij trekt haar truien uit de kast en legt ze in een open koffer op bed. — Jij moet inpakken. Ik ben een goede echtgenoot, ik pak je spullen voor je. Wees dankbaar.
— Dankbaar, echoot Truus, terwijl ze tegen de deurpost leunt. — Ik heb nergens gezegd dat ik ga.
— Waarom zou je dat zeggen? Hij draait zich niet om en propt nog een stapel shirts in de koffer. — Het is geregeld. Ik heb het iedereen verteld: mijn moeder, Grietje. Nu kun je niet meer terugkrabbelen, je zou mensen teleurstellen.
— Mensen, herhaalt ze zacht. — Mij teleurstellen is dus normaal.
— Begin niet. Eindelijk draait hij zich om, met haar favoriete sjaal in zijn handen. — Jij maakt altijd een drama. Wat is er mis mee? Je woont daar even, je zorgt wat. Het kost jou niets, en anderen hebben er wat aan.
— Weet je, zegt Truus, terwijl ze haar armen over elkaar slaat en naar de groeiende stapel kijkt. — Hoe meer jij inpakt, hoe nieuwsgieriger ik word.
— Zie je wel, straalt hij, en hij begrijpt haar helemaal verkeerd. — Het wordt haar al interessant. Ik zei toch: je komt wel bij zinnen.
Er gaat een bel. Kees Bakker staat op de stoep, een vriend van Henk, rustig, met een zware, oplettende blik. Hij stapt naar binnen, ziet de open koffer en fronst.
— Gaan jullie op vakantie? vraagt hij.
— Nee, raad eens, zegt Henk, terwijl hij naar de gang komt en zijn vriend op de schouder slaat. — Truus gaat naar mijn ouders. In Drenthe. Voor de zorg.
Kees kijkt van Henk naar Truus. Zij staat er rustig bij, met een zwakke glimlach.
— Is dat waar? vraagt hij haar.
— Het is het plan van Henk, zegt Truus. — In dat plan ben ik, zoals je ziet, alleen de koffer. Ik heb geen toestemming gegeven. Niet met een woord, niet met een knik, niet met een knippering.
Kees draait zich langzaam naar Henk.
— Henk. Kom even mee.
Ze gaan de keuken in. Truus verstopt zich niet; ze blijft dichtbij, ze is zelfs benieuwd.
— Wat ben je aan het doen? zegt Kees gedempt. — Het zijn jouw ouders. En die van je zus. Waarom moet jouw vrouw alles op zich nemen?
— Wie dan? Henk spreidt zijn handen. — Grietje heeft kinderen. Ik werk. Truus is de enige die vrij is.
— Vrij? Kees schudt zijn hoofd. — Ze is niet vrij, ze is de sigaar. Ik ken dat, ik heb vanaf mijn jeugd voor mijn familie gezorgd. Ik weet wat zorgen is. Zorg kun je niet bevelen, die neem je op je.
— O, hou op. Henk trekt een vies gezicht. — We hebben een heilige in huis. Jij had jouw leven, ik heb het mijne. Ik zeg dat ze gaat, en ze gaat.
— Het zijn jouw ouders, Henk, zegt Kees geduldig. — Jouw verantwoordelijkheid. Wil je helpen? Ga zelf zitten, of regel het met je zus. Schuif het niet af op iemand die er eerst niet eens bij hoorde.
— Ze is mijn vrouw! Henks stem wordt luider. — Een vrouw is geen buitenstaander. Ze hoort erbij, dus ze hoort mee te draaien.
— Mee te draaien, zegt Truus vanuit de gang. — Henk, ik ben geen paard dat je voor de kar spant. En geen stofzuiger die in de hoek blijft staan tot je hem nodig hebt.
— Bemoei je er niet mee! blaft hij.
Kees kijkt hem aan.
— Je bent een domkop, Henk, zegt hij eenvoudig. — En niet te genezen. Hij knikt naar Truus en vertrekt.
Als de deur dichtvalt, loopt Truus naar de woonkamer en belt Grietje. Ze is oprecht benieuwd naar waar nu de kern zit.
— Grietje, nog even. Als iedereen zo betrokken is bij je ouders: wat ben jij zelf bereid te doen?
— Ik? Grietje schrikt weer. — Ik stuur geld. Regelmatig. Dat is ook zorg, en niet de minste.
— Geweldig, zegt Truus. — En hoeveel?
— Dertig euro, zegt Grietje trots. — Elke maand. Dat kan niet iedereen zeggen.
Truus lacht hardop, helder en oprecht.
— Dertig euro, herhaalt ze door haar lach heen. — Meen je dat? Dertig euro per maand, in ruil voor mijn leven dat ik opgeef om in een vreemd huis te wonen. Gulle ruil. Koninklijk gul.
— Wat is daar grappig aan?! sist Grietje. — Geld groeit niet aan de bomen!
— Dat is waar, zegt Truus, nu weer serieus. — Maar mijn jaren groeien ook niet aan de bomen. Dankjewel, Grietje, je hebt me echt geholpen. Nu weet ik precies hoeveel jullie zorg waard is. Precies dertig euro.
Ze hangt op. Henk staat in de deuropening, heel tevreden over zichzelf.
— Zie je wel, zegt hij, wijzend op de koffer. — Alles past erin. Een grote koffer, handig. Ik ben een kanjer.
— Jij bent een kanjer, beaamt Truus. En dan loopt ze naar de berging, pakt twee grote tassen en begint bedrijvig de rest van haar spullen in te pakken.
— Waarom zoveel? Henk kijkt verbaasd. — Ga je voor altijd weg of zo?
— Wat dacht je? zegt ze, zonder om te kijken. — Als ik ga, ga ik met stijl.
Er groeit een warm gevoel in zijn borst: ze doet het. Zijn vrouw doet het. Hij wist wel dat daadkracht altijd wint. Hij kijkt haar na en geeft zichzelf in gedachten een schouderklopje.
De volgende ochtend wordt Henk wakker in een voortreffelijk humeur. Hij rekt zich uit, loopt als de heer des huizes door de woning en kijkt af en toe naar de tassen bij de deur.
— Vergeet niet, zegt Henk, terwijl hij slokken van zijn koffie neemt. — Moeder wacht op je. Ze heeft een bed voor je opgemaakt, een apart bed, echt haar best gedaan. Bel haar even om te bedanken.
— Doe ik, zegt Truus, en ze belt inderdaad haar schoonmoeder.
— Dag, zegt ze rustig. — Met Truus. Dank u wel voor het bed, dat u het klaar hebt gemaakt. Heel attent van u.
— Och kindje, het stelt niks voor, antwoordt de oude vrouw. — Ik heb de kamer gelucht en de kast leeggeruimd. Kom maar, we hebben echt hulp nodig. De vloeren, de tuin, van alles in huis.
— Dat snap ik, zegt Truus. — Nogmaals bedankt voor het bed.
— Wanneer kom je dan?
— Bedankt voor het bed, herhaalt Truus met een glimlach, en ze neemt afscheid.
De schoonmoeder is gerustgesteld: er is bedankt, dus Truus komt. Henk straalt.
— Zie je wel, zegt hij. — Alles komt goed. Iedereen is blij. Ik zei het toch.
— Iedereen, zegt Truus. — Een groot feest.
Ze belt een taxi. Henk is plotseling gul en draagt zelf de koffer en de tassen naar beneden. Hij kreunt, maar hij sjouwt, met de houding van iemand die een goede daad verricht. Hij laadt alles in de kofferbak en klapt de klep dicht.
— Nou, zegt hij, terwijl hij zijn handen afklopt. — Vooruit. Bel me als je er bent.
Truus stapt in de auto, zwaait naar hem en rijdt weg. Henk blijft voor het huis staan en kijkt de taxi na, trots op zichzelf tot in zijn tenen.
Pas als de auto om de hoek verdwenen is, krijgt hij een schok. Het adres. Hij heeft haar geen adres gegeven. Truus is nog nooit bij zijn ouders geweest — zijn moeder kwam altijd zelf naar hen toe.
— Jemig, mompelt hij en grijpt naar zijn telefoon.
Hij belt Truus. Het gaat lang over. Hij belt nog eens. Het gaat over. Ze neemt niet op. Hij typt haastig een sms met het adres. “Hier moet je zijn. Bel me als je aankomt.” Hij verstuurt het. Blijft even staan, stelt zichzelf gerust: ze leest wel, ze vindt haar weg, het komt goed. Ze is toch gegaan. Ze is zelf in de taxi gestapt. Uit zichzelf.
De dag vult zich met bezigheden. Tegen de avond is Henk de ongerustheid vergeten, overtuigd dat alles volgens plan loopt. Dan gaat de telefoon. Zijn moeder.
— Henk, zegt ze met een verwarde stem. — Waar blijft Truus? Er is niemand gekomen. Ik heb de hele dag gewacht, het bed opgemaakt, een appeltaart in de oven gezet. Ze is er niet.
— Hoezo niet? Henk verstijft. — Ze is vanmorgen vertrokken. Met een taxi. Ik heb zelf haar spullen ingeladen.
— Er komt niemand, jongen. Geen taxi, geen Truus. Zou ze verdwaald zijn?
— Ik regel het, zegt hij kort, en hij hangt op.
Hij belt haar. Eén keer. Twee keer. Vijf keer. Geen gehoor, dan is ze uitgeschakeld. Zijn berichten komen niet aan. Hij staat midden in de kamer, en langzaam dringt het tot hem door: Truus is nergens heen gegaan. Haar spullen, de koffer, de tassen — ze zijn de wereld ingereden, maar niet naar zijn moeder.
— Verdomme, sist hij. In hem stijgt een donkere, benauwde woede op. — Ze heeft me belazerd. Dubbel belazerd.
Hij ijsbeert door het huis, belt opnieuw, laat voicemails achter, eerst eisend, dan schreeuwend in het niets. Geen antwoord. Die nacht slaapt hij slecht.
De volgende ochtend rijdt hij naar haar kantoor. Hij wacht. Truus komt naar buiten — kalm, uitgerust, alsof er gisteren geen drama is geweest.
— Waar was je? valt hij haar aan bij de ingang. — Waar zijn je spullen? Mijn moeder heeft de hele dag gewacht! Wat heb je gedaan?
— Goedemorgen, Henk, zegt Truus onverstoorbaar. — Ik ben nergens heen gegaan. En eerlijk gezegd, dat was ik ook nooit van plan. Vanaf het begin niet.
— Hoezo nooit van plan? hijgt hij. — Je stapte in die taxi! Je spullen ingepakt!
— Jij hebt mijn spullen ingepakt, zegt ze. — Met groot enthousiasme, tussen haakjes. En de taxi heeft mij en mijn tassen naar een andere plaats gebracht. Naar een plek waar ze me niet als een meubelstuk behandelen.
— Jij… jij haalt me voor de gek! Hij spuugt de woorden eruit, zijn gezicht wordt rood. — Ik vroeg het je netjes als een mens! En jij…
— Netjes is wanneer je iets vraagt, Henk. Niet wanneer je zegt “je gaat, en daarmee uit.” Ze gespt haar tas recht. — En vergeet niet: vrijdag moet de huur van het appartement worden betaald. Ik woon daar niet meer, dus dat is nu helemaal jouw zorg. Logisch, toch?
— Jij gaat naar huis en vandaag nog naar mijn moeder! schreeuwt hij, zonder haar te horen. — Ik zei: je gaat. Houd op met die flauwekul!
Truus kijkt hem aan zonder een spoor van een glimlach. Haar stem wordt rustig en koel.
— Henk. Luister goed. Als je nog één keer iets tegen me beveelt — hier, op deze stoep, zonder dat ik wegga — dan open ik mijn telefoon en dien ik online een verzoek tot echtscheiding in. In drie klikken. Wil je het testen?
Hij wordt stil. Hij opent zijn mond, maar er komt geen woord uit.
— Ik dreig niet, voegt ze rustig toe. — Ik stel je alleen op de hoogte van de voorwaarden. Zoals jij dat zo mooi doet. Besloten.
Ze loopt weg, met een lichte tred, zonder om te kijken. Ze zegt niet wanneer ze terugkomt. En of ze terugkomt.
Henk blijft achter. De woede zakt, en op haar plaats komt een kleverige, onprettige angst. Hij beseft ineens dat ze echt weg is — met de koffer en de tassen die hij eigenhandig voor haar heeft gepakt. Alsof hij haar de deur heeft uitgezet. Alsof hij haar heeft weggestuurd. En hij houdt van haar. Hij kan niet begrijpen dat ze zomaar — kalm, vastberaden — bij hem wegloopt.
De telefoon gaat. Grietje.
— Henk, hoe zit het met papa en mama? ratelt zijn zus. — Wanneer komt Truus nou eindelijk?
— Nooit, snauwt hij. — Ze komt niet. Wil je naar moeder? Ga zelf.
— Hoe durf je op die toon tegen me te praten! gilt ze.
— En die dertig euro van jou kun je diep in je portemonnee stoppen, zegt hij, en hij hoort de korte piepjes. Grietje heeft opgehangen.
Hij gaat op de stoeprand zitten. Hij gaat nergens heen. Hij besluit de avond af te wachten. Op Truus wachten. En met haar praten. Zonder “besloten”. Zonder “je gaat”. Gewoon praten. Als ze hem nog wil horen.
Hij zit te denken dat de daadkracht waar hij zo trots op is, gewoon koppigheid is geweest. En dat hij de mens naast zich voor een ding heeft aangezien dat je kunt verplaatsen. En het ding is weggelopen. Op eigen benen. Met de koffer die hij voor haar heeft ingepakt.
Einde.
