Ik was acht jaar oud toen mijn moeder ons huis verliet. Ze liep tot aan de hoek van de gracht, stapte in een gele taxi, zweefde kort boven de trap van de Oude Kerk en verdween. Mijn broertje, Bram, was toen pas vijf.
Vanaf dat moment was alles in huis vreemd verschoven. Mijn vader, Willem van der Heijden, ging dingen doen die ik hem nooit eerder had zien doen: veel te vroeg opstaan om ontbijt te regelen, worstelend met de koffiefilter. Hij leerde hoe hij onze truien in de wasmachine moest stoppen, stoomde onze schooluniformen en probeerde onze haren te kammen alsof hij ze schilderde met een schaats.
Ik keek hoe hij de hoeveelheden boter bij de aardappelpuree miste, hoe de pannenkoeken soms verbrandden en hoe hij steevast vergat donkere en lichte was uit elkaar te houden. Toch gaf hij ons nooit het gevoel dat we iets tekortkwamen. Na een lange, zompige dag op kantoor kwam hij thuis, controleerde onze huiswerkboeken, zette zijn naam in onze agenda’s, en pakte ‘s avonds boterhammen in voor de volgende dag.
Mijn moeder keerde nooit terug om bij ons langs te komen. Mijn vader haalde nooit meer een vrouw in huis. Nooit stelde hij iemand voor als zijn vriendin. We wisten dat hij soms uitging, soms verdacht lang wegbleef, maar zijn eigen leven speelde zich af ver buiten de mistige muren van ons huis aan de Herengracht. Het was alleen ik en Bram, drijvend in een melkachtig heden. Ik heb hem nooit horen zeggen dat hij weer verliefd was geworden. Zijn routine was werken, thuiskomen, koken, wassen, slapen alles begint opnieuw in een cirkel van hagelslag en stoofpeertjes.
In het weekend nam papa ons mee naar het Vondelpark, langs de Amstel, naar de Bijenkorf gewoon om naar de etalages vol glanzende regenlaarzen te kijken. Hij leerde vlechten maken, knoopte knopen vast met draad uit een oud naaidoosje, bakte tostis in het ochtendlicht. Als we verkleedkleren nodig hadden voor schoolfeestjes, maakte hij ze uit karton en overgebleven dekens. Nooit klaagde hij. Nooit zei hij: “Dit is niet mijn taak.
Een jaar geleden reisde mijn vader naar God in een droom die zich snel ontvouwde als een trein die niet stopt op het station. Geen lang afscheid, alleen een korte sluimer. Toen we zijn spullen sorteerden, vond ik schriften vol met lijstjes: uitgaven in euros, belangrijke dagen, notities als “betaal ouderbijdrage, koop nieuwe gymschoenen, breng Maartje naar de huisarts. Geen liefdesbrieven, geen fotos met een andere vrouw, geen schaduw van romantisch leven. Alleen het spoor van een man die bestond voor zijn kinderen.
Sinds hij weg is, blijft er één vraag zweven als mist boven de grachten: was hij gelukkig? Mijn moeder ging weg om haar geluk te zoeken. Mijn vader bleef, leek zijn eigen geluk te bergen in een lade. Hij bouwde nooit een nieuw gezin, had nooit een huis met een partner. Voor niemand was hij nog een prioriteit, behalve voor ons.
Vandaag kijk ik terug: wat een wonderlijke vader had ik. Maar ik zie nu ook dat hij een man was die alleen bleef zodat wij niet alleen hoefden te zijn. Dat drukt zwaar op mijn borst, als een regenbui boven Rotterdam. Want nu hij weg is, weet ik niet of hij ooit die liefde heeft gekregen die hij zo verdiende.
