Geen recht op weigeren — Voor twaalf uur ben ik thuis, honderd procent, zei hij, terwijl hij zijn riem aansnoerde en zijn vrouw aankeek. — Hooguit negen, tien uur… Nog een paar uurtjes rijden — en dan ben ik klaar. Zwijgend verschoof zijn vrouw de servetten op tafel, schoof een schaal salade opzij. De zoon zat op zijn telefoon, één oortje in, met het andere leek hij hun gesprek vaag te volgen. — Dat zei je vorig jaar ook, herinnerde ze hem. — En het jaar daarvoor. — Dit jaar zijn de tarieven helemaal niet te doen, probeerde hij te grappen. — Zonde om niet te rijden. We moeten die hypotheek toch betalen. — En wie regelt dan ons feestje? vroeg ze zacht. De zoon keek op. — Pap, echt waar. Ik ben dit jaar eindelijk niet bij oma, niet op kamp, gewoon thuis. Kan het dit keer zonder die verhalen van “ik ben zo terug”? Hij trok een grimas. Op zijn vijfenveertigste wist hij inmiddels hoe teleurstelling in de ogen van je dierbaren eruitziet. Wist hij hoe je daarna een week lang thuis loopt te proberen je schuld goed te maken. — Ik ben toch niet de hele nacht weg, zei hij wat zachter. — Het piektarief loopt tot negen, tien uur. Daarna vlakt het af. Elf uur ben ik er sowieso. Dan kijken we samen naar de toespraak van de koning, champagne — zoals iedereen. — Jij bent niet zoals iedereen, zei zijn vrouw zonder vrolijkheid. — Jij bent net een app. Hij wilde protesteren, maar hield zich in. In de gang trok hij zijn winterjas aan. In de spiegel zag hij een vermoeid gezicht, stoppels, wallen. Een chauffeur met een waardering van 4,93 en continu het gevoel dat iedereen iets op hem aan te merken heeft. — Neem wel je muts mee, riep zijn vrouw vanuit de kamer. — En geen dronken mensen meenemen graag. Je hoeft me niet weer te vertellen hoe er in je auto gekotst is. — Ik heb een filter aanstaan, bromde hij. De zoon kwam naar de deur en leunde in de deuropening. — Pap, laten we afspreken: als je merkt dat je het niet gaat halen voor twaalf, laat dan gewoon van tevoren wat weten. Geen “ben zo terug”, oké? Hij knikte. De zoon gaf een boks en hij gaf er een terug. — Ik red het wel, zei hij eigenwijs. Buiten knalden de eerste vuurpijlen al. Mensen sjouwden met tassen, in de ramen flikkerden lichtslingers. Hij stapte in zijn oude Škoda, zette het contact aan. Lampjes op het dashboard gingen branden, op zijn telefoon verscheen de app-interface. In de hoek stond al een melding: “31 december. Hoge vraag. Tot 2,8 keer tarief.” Hij zuchtte en startte zijn dienst. Meteen kwam de eerste rit binnen. — Daar gaan we dan, zei hij tegen zichzelf. De eerste rit had tarief 2,5, ophaaltijd drie minuten. Hij reed de wijk uit, sneed door het verkeer heen, pakte een groen licht mee. De klant typte in de chat: “Graag snel. Heel belangrijk.” Geen enkele smiley. Op de stoep bij een oude portiekflat werd hij al opgewacht: een man die zenuwachtig over het besneeuwde plein ijsbeerde, naast hem een vrouw die steun zocht aan het hek en met haar hand haar grote buik vasthield. Hij remde hard, sprong uit de auto. — Was u dat die belde? — Ja, ja, de man rukte de achterdeur open. — Naar het ziekenhuis, zoals in de app. Kan het snel? De weeën zijn begonnen. De vrouw ging voorzichtig zitten, met een vertrokken gezicht. — Geen paniek, mompelde ze tegen haar man. — Het… ah… Hij reed snel weg, keek even op de navigatie. Het ziekenhuis lag aan de andere kant van de wijk, normaal twintig minuten. Nu gaf de app vijfendertig aan. — Gordel om, zei hij. — Ik doe m’n best. De man zat voorin, hield de vrouw via de achteruitkijkspiegel strak in de gaten. — Derde kind, zei hij nog, alsof hij zich moest verontschuldigen. — We dachten dat het net zo zou gaan als de vorige keren. Maar het ging ineens zo snel. — Komt goed, zei hij, hoewel hij zenuwen voelde opkomen. — We rijden zo het plein op, dan lukt het wel. Op het grote plein reed natuurlijk niemand door. Auto’s schoven als slakken in beide richtingen. Verderop klonken vuurwerkknallen, weerspiegeld in de voorruiten. Hij wurmde zich tussen een busje en een zwarte SUV, pakte een gaatje en schoot de busbaan op. In de spiegel ging een flitspaal af. — Shit, dan maar een boete, mompelde hij. — Ik betaal het, zei de man meteen. — Als u ons maar aankomt. De vrouw kermde, kneep in het handvat van de deur. — Hoe lang duurt het nog? vroeg ze. Hij keek op de navigatie: nog twintig minuten. — Vijftien tot twintig, zei hij. — Ik geef alles. Hij gaf ook alles. Pakte elk gaatje, mopperde op stilstaande auto’s, pakte de schaarse groene lichten. Ondertussen dacht hij: “Als er nu iets gebeurt achterin, wie is dan schuld? Ik? Haar man? De app?” Bij het stoplicht piepte zijn telefoon. Bericht van zijn vrouw: “Alles klaar hier. Wanneer kom jij?” Hij antwoordde niet. Er gebeurde teveel tegelijk: de weg, de weeën achterin, een zenuwachtige man die ademde alsof híj moest bevallen. — Blijf rustig doorademen, zei hij, zijn ogen op de weg. — Zo hebben ze het je geleerd toch? In… uit… — Heeft u zelf wel eens bevallen? vroeg de vrouw door haar tanden. — Ik heb mijn vrouw drie keer naar het ziekenhuis gebracht, antwoordde hij. — Ben bijna een verloskundige. De man lachte gespannen. — En op tijd? — Twee keer wel, één keer niet, zei hij eerlijk. — Maar het kwam allemaal goed. Hij dacht terug aan die nacht. Zijn vrouw achterin, paniek, geschreeuw. Toen werkte hij nog niet als taxichauffeur, had hij een dienstauto van de fabriek. Ze waren te laat, zijn zoon werd bij de spoedeisende hulp geboren. Daarna hoorde hij nog lang hoe hij tegen de file schreeuwde, alsof de auto’s op zijn bevel aan de kant zouden gaan. Na zeventien minuten stonden ze voor het ziekenhuis. Hij reed tot onder de slagboom. De portier kwam al boos aanlopen, maar toen hij de vrouw zag, wuifde hij alles weg. — We zijn er, zei hij. De man sprong eruit om het portier voor de vrouw open te doen. Ze probeerde uit te stappen, maar kromp weer in elkaar. — Veel geluk, zei hij. — Makkelijke bevalling gewenst. — Dank u, pufte ze. — Gelukkig nieuwjaar. De man duwde hem wat geld in de hand, bovenop de betaling via de app. Hij wilde weigeren, maar zijn vingers sloten zich er al omheen. — Voor de boete, zei de man. — En… bedankt dat u niet geweigerd heeft. Hij knikte en keek hoe ze – een beetje struikelend – naar de eerste hulp liepen. De app gaf een melding: “Uitstekende rit! De klant heeft u een fooi gegeven.” Meteen gevolgd door: “Hoge vraag in uw omgeving! Blijf online voor meer inkomsten.” Hij keek op de klok. Het was twintig voor negen. Nog drie uur tot middernacht. Tot zover liep het nog volgens plan. Hij appte zijn vrouw: “Rijd nog even door tot tien uur max. Eerste rit — ziekenhuis, kon echt niet weigeren.” Hij voegde een knipoog-emoji toe, maar wiste hem weer en drukte op verzenden. Haar antwoord kwam snel: “Ik begrijp het. Maar vergeet ons niet.” Hij zuchtte en drukte op ‘Beschikbaar’. Vrijwel direct kwam de volgende rit binnen. Een tiener, ophaalpunt: winkelcentrum bij de metro. Tarief 2,8, klant is binnen vijf minuten te bereiken. — Gelukkig geen zwangere, mompelde hij. Bij het winkelcentrum was het druk; mensen met tassen, hier en daar werd op straat champagne geopend. Op een bankje bij de ingang zat een dunne jongen in een te dunne jas, zonder muts. Telefoon in zijn hand, naast hem een kleine sporttas. Hij keek steeds om zich heen. — Ben jij dat? vroeg hij terwijl hij het raampje opendraaide. — Ja, antwoordde de jongen, kom je met me mee? Ik probeer m’n moeder te bellen, maar ze neemt niet op. Hij keek op de ophaaltimer, op de mensenmassa, op de jongen. — Stap maar in, zei hij. — Probeer onderweg nog te bellen. De jongen nam achterin plaats, gordel om, telefoon stevig in de hand. De rit ging naar een wijk verderop, gewoon een doorsnee portiekflat. Maar in het commentaar stond: “Kind reist alleen. Bel moeder bij aankomst.” Daar hield hij niet zo van, zulke ritten. Je hebt altijd het gevoel: wat als er iets misgaat, wie is er dan verantwoordelijk? — Hoe oud ben je? vroeg hij terwijl hij aanreed. — Veertien, bijna vijftien, antwoordde de jongen. — Waarom alleen? — Mama moest werken. Ze zei dat ze kwam maar het werk wilde haar niet laten gaan. Dus nu ga ik zelf, zij regelde een taxi voor me. We zouden… — hij zweeg even — eigenlijk samen nieuwjaar vieren. De telefoon van de jongen ging weer. Hij keek op het scherm. — Dat is zij, zei hij, nam op. — Ja mama, ik zit erin. Ja, onderweg. Ja… De chauffeur wil met je praten. De jongen gaf de telefoon aan hem door. — Hallo? — Goedenavond, een snelle vrouwenstem, op de achtergrond geroezemoes. — Spreek ik met de chauffeur? Hebt u hem? Is alles goed? — Ja, hij zit erin. We zijn onderweg. We zijn er over twintig minuten, tenzij er files zijn. — Wilt u hem tot aan de voordeur brengen? Niet gewoon afzetten? Ik heb een sleutel bij de buurvrouw achtergelaten, hij weet het. Gewoon… — haar stem brak — ik heb dienst, red het niet, maar ik had iets beloofd… — Komt goed, zei hij. — Ik ben zelf ook vader. Hij betrapte zichzelf erop dat hij dat vaak zei. Alsof dat iets garandeert. — Heel erg bedankt. En… gelukkig nieuwjaar, voegde ze toe. Hij gaf de jongen zijn telefoon terug. — Moeder nog aan het werk? vroeg hij. — Bij de Jumbo, zuchtte de jongen. — Ze werken tot tien uur. Misschien dat ze dan thuiskomt, als ze de bus haalt. — Wat vier je eigenlijk? — Nou… — de jongen schuifelde. — Ik had geen enkele onvoldoende dit jaar. En haar beloofd dat we samen thuis zouden zijn, niet bij mijn tante. Maar haar baas zei dat ze moest werken, anders zou ze uit het rooster gegooid worden. Dus ja. Hij knikte. Het kwam hem te bekend voor — alleen heette het bij hem “de app” en “het tarief”, niet “de baas”. De auto was een tijdje stil. Buiten schoten kerstbomen en lichtjes voorbij, af en toe flitste een vuurpijl. Bij het stoplicht appte zijn vrouw weer: “Wij snijden de salade. Sash zegt, als je weer te laat bent, blokkeert hij je in de app.” Hij glimlachte, typte: “Zeg hem dat mijn rating hoger is dan zijn rapportcijfers.” Daarna wijzigde hij het in: “Ik doe mijn best. Gaat goed tot nu toe.” — Wacht je vrouw en zoon thuis? vroeg de jongen. — Mijn vrouw en zoon ja. Zoon is net zo oud als jij. — En toch ben je aan het werk? verbaasd. — Ja. Het is feest. Iedereen wil de stad rond, dan verdien je snel. — Mijn moeder zegt hetzelfde, fluisterde de jongen. — Maar daarna slaapt ze een hele dag, en zit ik alleen thuis met de kat. Hij wist even geen antwoord. Heel even dacht hij: ik breng hem nu gewoon naar zijn moeder, midden in die supermarkt. Maar dat was dan weer te veel. De flat waar de jongen moest zijn, bereikte hij zonder oponthoud. Standaard galerij, veel portieken. De jongen wees aan waar hij moest zijn. — Hier, zei hij. — Kunt u wachten tot ik binnen ben? Je weet maar nooit. — Natuurlijk. De jongen stapte uit, rechtte zijn rugzak. De voordeur was op slot, hij toetste het huisnummer in. Na een minuut kwam er een vrouw in een badjas naar beneden, telefoon in de hand — blijkbaar de buurvrouw. De jongen zei iets, zij knikte en zwaaide naar de chauffeur. Hij knikte terug en drukte ‘Rit beëindigen’ in de app. Meteen de melding: “Uitstekende rit! Blijf online voor meer inkomsten.” Tijd: tien voor tien. Nog ruim twee uur tot middernacht. Zijn telefoon trilde. Zijn vrouw belde. — Ben je er nog? vroeg ze als eerste. — Ik leef nog. Kom naar huis — nog een korte rit en dan klaar. Ben al bij jullie in de wijk. — Geloof je jezelf eigenlijk? vroeg ze rustig. Hij zei niets. — Je hoeft niet te liegen, zei ze verder. — We zijn hier klaar, Sash vecht met de kerstverlichting. Hij houdt zich groot, maar ik zie het. — Ik red het. Echt. — Vooruit dan. Maar besef goed als het niet lukt, geef het dan eerlijk aan. Hij knikte, hoewel ze dat niet kon zien, en verbrak de verbinding. Binnen was het weer dat oude gevoel: “nog even een kort ritje”, “nog heel even”, tot het plots kwart voor twaalf is en je ergens op de ringweg zit met een groep aangeschoten passagiers die “Oh denneboom” zingen. Hij opende het rittenoverzicht. De knop ‘Geen recht op weigeren’ lichtte rood op. Prioriteitsritten: ziekenhuizen, kinderen, sociale diensten. Ze leverden niet altijd meer op, maar uitzetten kon niet, als je dat eenmaal had geactiveerd. Dat had hij vorig jaar gedaan — wilde iets goeds doen. Sindsdien kwam hij altijd weer terecht in van die verhalen waar je van uitgeput raakte. Het scherm flikkerde. Nieuwe rit. ‘Geen recht op weigeren’. Ophaaltijd zeven minuten, adres: huisartsenpost op de laan. Opmerking: “Bejaarde man. Ophalen bij de apotheek en thuisbrengen. Spoed.” — Potverdorie, zuchtte hij. Hij wist: als hij nu op ‘Dienst beëindigen’ drukt, krijgt iemand anders de rit. Maar die zit misschien verder weg. Of weigert überhaupt. En daar staat die man met zijn medicijnen, vlak voor nieuwjaar, ijskoud, apotheken bijna dicht. Hij dacht aan zijn eigen vader, die ook op zo’n oudejaarsavond ziek thuis zat te wachten tot zijn zoon thuis was van het werk en pillen kwam brengen. Toen was hij ook te laat geweest. “Ik heb het overleefd uit koppigheid,” grapte zijn vader later. — Kom op, sprak hij zich moed in. — Eén opa is geen file op de ring. Hij accepteerde de rit. De apotheek lag naast het oude gezondheidscentrum waar hij vroeger met zijn moeder in de rij stond te wachten. Voor de deur stond een kleine oudere heer in een klassieke winterjas, schoudertas, een apotheektas in de hand, keek steeds op zijn horloge. — Bent u dat? vroeg hij bij het uitstappen. — Ja, antwoordde de man, en stapte voorzichtig voorin. — Mag ik voorin? Mijn been doet zeer. — Natuurlijk. Wel even de gordel. Hij checkte de navigatie. Bestemming: een wijk ernaast, niet zo ver. Navigatie gaf vijfentwintig minuten aan. Het was twintig over tien. — Dat moet lukken, mompelde hij. — Wat zegt u? vroeg de oude man. — De weg is redelijk vrij, we zijn er zo. — Ik hoef niet per se snel, zuchtte de man. — Als ik maar veilig thuiskom. Hij glimlachte flauwtjes. — Komen we wel. De man zweeg stilletjes, en begon toen te praten: — Ik had gehoopt dat het vandaag zonder gedoe zou verlopen. Maar nu schoot m’n bloeddruk omhoog. Mijn dochter raakte in paniek, wilde direct 112 bellen. Maar ik zei: die mensen hebben het wel druk genoeg op oudejaarsavond. Dus liep ik zelf naar de apotheek. Heen ging nog, maar terug werd te zwaar. Dus heeft ze u gebeld. — Woont uw dochter bij u in? vroeg hij om het gesprek gaande te houden. — Ja. Haar man is overleden, kinderen uitgevlogen, dus alleen wij samen. Ze zit nu thuis zich zorgen te maken. Ze heeft altijd het gevoel dat er iets mis gaat. Hij knikte. Dat was hem bekend — zijn vrouw was ook altijd bang dat er iets met hem zou gebeuren. Een ongeluk, een dronken klant, weer wat anders. — Waarom werkt u eigenlijk op zo’n avond? vroeg de man ineens. — Uw familie niet boos? — Natuurlijk wel, zei hij eerlijk. — Maar de hypotheek betaalt zichzelf niet. — Iedereen heeft hypotheken, zuchtte de man. — Ik dacht vroeger dat ik tegen mijn pensioen gewoon in de tuin aardappels zou oogsten. Maar uiteindelijk… Hij hield stil. Zijn telefoon trilde. Nu was het zijn zoon. — Pap, zei de jongen meteen, waar ben je? — Breng een opa naar huis met medicijnen. Kom daarna gelijk naar huis. — Hoe lang duurt dat? klonk het gespannen. — Half uurtje heen, half uurtje terug. Ik haal het. — Weet je het zeker? Hij keek op de navigatie. In de verte een file, rood als een kerstbal. — Nou… ik doe mijn best. — Zeg het gewoon eerlijk, pap, zei de zoon. — Zit je straks weer in de auto als de klok twaalf slaat? — Ik wil het niet, zuchtte hij. — Maar… — Ik snap het al, onderbrak zijn zoon. — Ik zeg het wel tegen mam dat je bezig bent. Wij hebben vast al alcoholvrije bubbels open. Ik drink er wel eentje op jou. — Sasj… Maar de zoemtoon klonk al. Hij voelde een pijnlijke kramp in zijn maag. Hij wilde nu gewoon omkeren, de opa bij het eerstvolgende metrostation eruit zetten en keihard naar huis rijden. Maar hij keek naar de man naast hem. Die hield het tasje met medicijnen vast als een reddingsboei. — Alles goed? vroeg de man toen hij zijn spanning opmerkte. — Ja, loog hij. — Thuis wachten ze op me. — Thuis is belangrijk, zei de man. — Mijn vrouw overleed op oudjaarsdag. Ook zo’n avond: salades, bubbels, ze liep naar de keuken en toen… Hij hield op. — Sorry hoor, wil uw avond niet bederven. Maar… als er op je gewacht wordt, is dat mooi. Ook als je te laat bent. Hij wist niet wat hij moest zeggen. Ze reden stapvoets verder, de file naar het vuurwerkfestival bewoog amper. Voorin ergens besloot een groepje vuurwerk te lanceren en de hele boel stond stil. Mensen namen filmpjes, het tikken van de tijd ging in zijn hoofd door. Hij checkte een alternatieve route: binnendoor, door de woonwijken. Alleen daar kon je vast komen te zitten in de sneeuw, over dubbel geparkeerde auto’s. — Neem maar de binnendoor, zei de oude man. — Hier links ken ik de weg. — Daar is het vast niet schoongemaakt, wierp hij tegen. — Komt goed, bromde de man. Ik was vroeger chauffeur op de bus. Ken de buurt. Hij zuchtte — en sloeg af. De man had gelijk: de wijk lag vol sneeuw, maar op plekken was net ruimte. Ze kronkelden tussen de auto’s door, schraapten een keer net over een ijsbult, maar het lukte. Navigatie kortte tien minuten af. — Ziet u, zei de man tevreden. — Ouderwetsche routes werken ook nog. — Bedankt, reageerde hij oprecht. Ze bereikten het huis van de man om vijf voor elf. Die prutste met zijn portemonnee. — Hoeft niet hoor, zei de chauffeur. — Gebruik het maar voor medicijnen… — Ik betaal niet voor de medicijnen, zei de man koppig. — Maar omdat u me niet liet staan. Neem maar aan. Hij nam het aan, hielp de man naar binnen. Op de eerste verdieping zwaaide een deur open: een vrouw van middelbare leeftijd in een huispak. — Papa! riep ze. — Ik dacht dat je was gevallen. — Ben niet gevallen, bromde hij. — Chauffeur bracht me goed thuis. Ze richtte zich tot de chauffeur. — Heel erg bedankt, en… gelukkig nieuwjaar. Hij knikte en haastte zich naar zijn auto. Het was elf over elf. Rechtstreeks naar huis, twintig minuten rijden. Met wat geluk haalde hij het — met pech werd het later. Hij startte de auto. De app meldde: “U bevindt zich in een hoge vraagzone. Blijf in dienst!” De knop ‘Dienst beëindigen’ grijs. ‘Beschikbaar’ stond op groen. Rood lichtte ‘Geen recht op weigeren’ nog fel op. Hij wilde net op ‘Beëindigen’ drukken toen er een nieuwe rit binnenkwam: weer ‘Geen recht op weigeren’. Ophaalpunt drie minuten verderop. Opmerking: “Kind vermist. Naar het politiebureau brengen.” Hij verstijfde. In zijn hoofd klonk zijn zoon: “Zeg het gewoon eerlijk.” Zijn vrouw: “Alles is klaar hier.” De oude man: “Als er op je gewacht wordt, is dat mooi, ook als je te laat bent.” Hij wist: neem ik de rit aan, ben ik onmogelijk op tijd thuis. Ook als het politiebureau dichtbij is: veertig minuten minstens. Met administratief gewacht, ouders in tranen, vertraging. Weigerde hij: dan ging de opdracht naar iemand anders. Misschien iemand op een kwartier rijden. Misschien zat het kind nog een half uur te wachten ergens. Of alles ging goed. Of niet. Zijn handen werden klam. Op zijn vijfenveertigste dacht hij keuzes te kunnen maken — maar nu zat hij daar, volwassen vent, kon geen knop indrukken. Drie seconden. Twee. Eén. De app accepteerde automatisch de rit. Nooit geweigerd? Dan pakt de app hem zelf op. — Potverdorie, gromde hij. Annuleren kon nog, maar dat zou zijn status kosten, lager in de app, minder prioriteit. Maar vooral: diep vanbinnen voelde hij — als ik nu weiger, is dat niet alleen lastig, het is gewoon niet goed. Hij had die dag een zwangere vrouw geholpen, een jongen met een rugtas, een oude man met medicijnen. — Oké dan, sprak hij zichzelf toe. — Nog iemand redden. Het kind bleek een meisje van een jaar of acht. Ze zat op een bankje bij de flat, omhelsde een pluche konijn. Naast haar stond een buurvrouw met een bontmuts aan de telefoon. — Komt u haar ophalen? vroeg ze. — Ja, wat is er gebeurd? — We ontvingen gasten, zij liep met de hond naar buiten en verdwaalde. Vonden haar bij een andere flat. Ouders zijn al op weg naar het bureau, daar wachten ze. U heeft er toch geen bezwaar tegen? Hij wilde zeggen “wel”, wilde zeggen dat hij familie had, dat de tijd drong, maar het meisje keek hem aan, grote, betraande ogen. — Ga je met me mee? vroeg hij. Ze knikte, klemde de knuffel aan zich. — Ik ga mee, zei de buurvrouw. — Ik vond haar, ouders wachten daar. Hij knikte. Des te beter. Ze stapten in, meisje achterin, buurvrouw ernaast. Tijd: tien over elf. Het bureau was tien minuten rijden — als er geen vuurwerk, dronken mensen en verkeersophoud was. — Hoe heet je? vroeg hij onderweg. — Vicky, fluisterde het meisje. — Niet bang zijn hoor. We gaan snel naar papa en mama, ze wachten al. — Ik was niet bang, zei ze stug. — Ik wist alleen niet waar ik heen moest. De buurvrouw zuchtte diep. — Ga je gangpad maar over, zei ze. — Ze liep rondjes, ik vond haar. Gelukkig stond haar adres op een briefje. Hij knikte. Ook bij hem had zijn moeder het adres op een briefje in de jaszak gedaan. Voor de zekerheid. Toen vond hij dat onzin — nu niet meer. Zijn vrouw belde. Hij nam op terwijl hij bleef rijden. — Ben je onderweg naar huis? vroeg ze zonder groet. — Breng een kind naar het bureau — ze is verdwaald. Stilte aan de andere kant. — Natuurlijk, zei ze eindelijk. — Wie anders. — Ik kan haar niet laten zitten, zei hij zacht. — De ouders… — Ik begrijp het, viel ze hem in de reden. — Echt. Maar… Hij hoorde harde knallen in de telefoon, zijn zoon lachte ergens. — De saluuts gaan hier al, zei ze. — Wij beginnen wel zonder jou. Ga maar door met redden. — Ik probeer twaalf uur te halen, zei hij, zonder overtuiging. — Beloof het niet, zei ze zacht. — Zeg niks dat je niet waar kan maken. Hij wilde iets zeggen, maar de verbinding was verbroken. Hij voelde een breekpunt — geen drama, gewoon een veer die knapte. — Sorry dat ik je ophoud, vroeg de buurvrouw vanaf de achterbank. — Dat ligt niet aan u, gaf hij eerlijk toe. Ze lieten Vicky en de buurvrouw na een kwartier voor het bureau uitstappen. Moeder en vader stonden al te wachten. De moeder omhelsde haar dochter direct. De vader bedankte de chauffeur: — Echt heel erg bedankt. Als u er niet was geweest… — Was hij niet, corrigeerde de buurvrouw, het is dankzij de chauffeur. Ze keken hem allemaal dankbaar aan, de moeder met tranen in haar ogen. — Gelukkig nieuwjaar, wenste ze hem. — Insgelijks, antwoordde hij. Hij keek op de klok. Elf over half twaalf. Rechtstreeks naar huis: vijftien minuten — als alles meezat. De navigatie gaf tweeëntwintig minuten aan. — Ja hoor, mompelde hij. App: “Maximale vraag in uw omgeving. Blijf in dienst voor drie keer tarief!” Hij drukte op ‘Dienst beëindigen’. “Zeker dat u wilt stoppen? U bent in een piekgebied.” Hij drukte op ‘Ja’. — Te laat, mompelde hij. — Maar toch. De weg naar huis leek een waas: toeterende auto’s, joelende mensen, uit de ramen knallen vuurpijlen. Overal mensen, flessen, iemand die moeizaam iets riep. Hij volgde de tijd: vijfendertig over elf. Veertig over elf. Vijfenvijftig over elf. Hij zat vast achter een bus die plichtsgetrouw stopte voor voetgangers. Weer een stoplicht, weer een file. De radiopresentatoren werden uitbundiger, wensten iedereen een goede oudejaarsavond met familie. — Dat zal allemaal best, snauwde hij. Om vijf voor twaalf draaide hij zijn straat op. In de wijk knalde het vuurwerk, kinderen gilden, overal mensen op straat. Hij parkeerde half op de stoep, sprong uit de auto, rende naar de flat. Op elke verdieping zat wel iemand op de trap, met telefoon, een sigaret, een boodschappentas. Hij hijgde het trappenhuis door, slechts drie hoog, maar het leek eindeloos. De voordeur stond op een kier. Binnen klonk de stem van de koning, al begonnen aan zijn toespraak. Hij stapte binnen. De kamer baadde in het licht van lampjes, op tafel stonden salades, huzarensalade, haring, mandarijnen. Zijn vrouw zat met haar ellebogen op tafel, zijn zoon staarde met limonade naar buiten. Ze keken allebei naar hem. — Zie je wel, zei hij, met een geforceerde glimlach. — Ik heb het toch gehaald. De zoon keek op de klok aan de muur. Nog drie minuten voor twaalf. — Bijna, zei hij. Zijn vrouw stond op, pakte rustig een leeg champagneglas, schonk in. — Kom maar, zei ze. — We hebben nog net twee minuten om net te doen alsof we een normaal gezin zijn. Hij pakte het glas. Zijn handen trilden nog. Op tv had de koning het over uitdagingen die ons sterker maken. Over het belang van familie en elkaar helpen. — Hoe toepasselijk, murmelde zijn vrouw. — Ben je boos? vroeg hij haar. — Ik ben moe, antwoordde zij. — Dat is iets anders. De zoon kwam dichterbij, hield zijn glas omhoog naar hem. — Kom, zei hij. — De klok gaat zo slaan. Ze stonden met zijn drieën bij de tafel. Mandarijngeur, iets gebakkens. Op het balkon gilde iemand “Hoera!”. De klok sloeg twaalf. Hij keek naar zijn vrouw, naar zijn zoon. Een brok in de keel. Hij wilde van alles zeggen, zich verklaren, beloven dat alles anders zou worden. Maar hij herinnerde zich haar verzoek: “beloof niks wat je niet waar kan maken”. — Gelukkig nieuwjaar, zei hij zachtjes als het klokgelui wegstierf. — Gelukkig nieuwjaar, antwoordde zij. De zoon tikte zijn glas. — Nou pap, dit jaar zat je in elk geval niet in de auto. Hij grinnikte. — Dat is vooruitgang. Ze namen een slok. De champagne was lauw, maar dat maakte niet uit. Na de eerste glazen werd de tv achtergrondruis. Ze aten gezamenlijk, met meer stilte dan woorden. Zijn vrouw vroeg soms naar de vakantieplannen van hun zoon, die antwoordde kort. Tussen hen in hing iets onuitgesprokens. Op een gegeven moment stond de zoon op. — Kom, zei hij tegen zijn vader. — Waarheen? — Naar je werkkamer. Laat je me jouw avonturen van vandaag zien? Hij was verbaasd. — Welke avonturen? — Je hebt toch een dashcam in die auto? Ik wil zien hoe jij vandaag heldendaden hebt verricht. Zijn vrouw glimlachte flauw, zei niets. Ze gingen naar zijn kleine werkkamer annex opslagruimte. Hij sloot de dashcam aan op de laptop. De zoon kroop naast hem op een stoel. — Er is niks bijzonders hoor, waarschuwde hij. — Gewoon werk. — Gewoon, herhaalde zijn zoon. — Een zwangere vrouw, een oma, een vermist kind. Door de dag van een taxichauffeur. Hij voelde zich schuldig. Ze spoelden door de opnames. Op het scherm flitste de vrouw met haar buik, de zenuwachtige echtgenoot. De zoon grinnikte. — Je vloekte in de auto, merkte hij op. — Niet tegen hen, maar tegen de file, verdedigde hij zich. — Als file maakt dat niets uit. Toen verscheen de jongen met de rugtas. — Dat is hem toch? vroeg de zoon. — Wie? — Die jongen die alleen naar huis ging. — Ja. — Hij lijkt op mij in de brugklas, zei de zoon. — Alleen had ik een rugzak met superhelden. Hij glimlachte. — Jij moest toen ook alleen naar huis, herinnerde hij zich. — Toen ik in de avonddienst vast zat en je niet kon ophalen. Je bent toch veilig thuisgekomen. De zoon trok een gezicht. — Ja, mam heeft toen dertig keer gebeld. Ik dacht dat haar telefoon zou ontploffen. — Ik ben het nooit vergeten, gaf zijn vader toe. Bij het fragment met de opa knikte de zoon. — Net opa — op een bepaalde manier. — Ik heb hetzelfde gedacht, mompelde zijn vader. — Toen je hem naar boven bracht, leek je wel… — Alsof ik zelf opa was? probeerde hij een grapje. — Nee, alsof je bang was dat er iets met hem zou gebeuren, zei de zoon serieus. Het bleef even stil. — En, papa? vroeg zijn zoon. — Heb je spijt dat je al die ritten hebt gereden? Hij dacht even na. Dat was een ingewikkelde vraag. — Ik heb spijt dat ik niet op twee plekken tegelijk kan zijn, antwoordde hij uiteindelijk. — Dat ik niet kon zorgen dat jullie niet zonder mij hoefden te zitten. Maar als ik toen ‘weigeren’ had gedrukt… was ik mezelf daarna kwijtgeraakt. — En wat als er ondertussen iets met mij was gebeurd? vroeg de zoon. Hij schrok. — Maar dat is niet gebeurd. — Had wel gekund. Het bleef stil. Ook zijn zoon zei even niets. — Ik weet niet… zei hij na een pauze. — Ik ben gewoon bang dat als ik ‘nee’ zeg tegen een vreemde, ik een slecht mens ben. Maar als ik ‘nee’ zeg tegen jullie, net zo goed. — Een slecht mens? vroeg de zoon. — Ja, zo voelt het soms. De zoon zuchtte. — Pap, zei hij. — Je bent geen superheld. Doe normaal. Hij keek verbaasd. — Is dat een compliment of juist niet? — Het is gewoon zo, zei de zoon. — Je bent een gewoon mens. Je hoeft niet iedereen te redden. Maar… — hij aarzelde — ik ben blij dat je dat meisje niet hebt laten zitten. En die jongen. En opa. Maar… had ons gewoon kunnen appen dat je het niet ging halen. Dan hadden we tenminste niet de hele avond naar de deur zitten staren. Hij knikte. Het was pijnlijk om te horen, maar eerlijk. — Ik durf het nauwelijks te zeggen als ik het niet haal, gaf hij toe. — Alsof dat toegeven is dat ik een slechte vader ben. Gemakkelijker jezelf en de rest te laten geloven dat het lukt. — En dan toch niet op tijd zijn, vulde zijn zoon aan. — En dan toch niet op tijd zijn, bevestigde hij. De zoon was even stil. — Laten we afspreken: de volgende keer wanneer je weet dat het niet lukt, app of bel even eerlijk. Zeg gewoon: “Ik red twaalf uur niet.” Ik word boos, mama ook, maar dan weten we het. Oké? Hij keek naar zijn zoon, die het zonder drama, nuchter zei. — Oké, ik zal het proberen, beloofde hij. — Dat is al iets, zei zijn zoon. Z’n vrouw riep vanuit de kamer: — Kijkt jullie club daar film? Kom, de appeltaart is klaar. De zoon stond op. — Vooruit, superheld, zei hij. — Straks vuurwerk kijken op het plein. Hij sloot zijn laptop af, keek even naar het zwarte scherm. Alle gezichten van de dag: de zwangere, de jongen met rugzak, de oude man, Vicky met haar knuffel. En twee thuis, vrouw en zoon, bij het klokgelui. Hij wist: perfecte balans komt er nooit. Er zal altijd iemand wachten. Er zal altijd teleurstelling zijn. Altijd dat gevoel dat je tekortschiet. Maar misschien kan je ophouden tegen jezelf te liegen dat je het altijd haalt. Hij liep de kamer in. Zijn vrouw schonk thee, zette appeltaart op tafel. Ze keek hem aan, moe maar zonder scherpe woorden. — Nou, meneer de chauffeur, zei ze. — Dit jaar net op tijd voor het klokje. — Volgend jaar probeer ik eens aan de vroege kant thuis te zijn, grapte hij. — Niet beloven, waarschuwde ze direct. — Ik zal mijn best doen, herstelde hij zich. De zoon gniffelde. — Dat is nog eens vooruitgang. Op het plein knalde een reuzevuurpijl. De ramen trilden. Ze stonden met z’n drieën voor het raam en keken naar het kleurige licht boven de stad. Hij voelde hun schouders, hoorde hun ademhaling. De telefoon op het aanrecht knipperde weer met een app-melding, maar hij keek niet. Voor vannacht was de dienst gesloten. Al was het maar voor één nacht.