De Fee
Het was al in de eerste klas van de middelbare school duidelijk dat Marije van Dijk een uitstekende arts zou worden. Destijds was de buurjongen, Bas, van de schommel gevallen en had zijn knie en hoofd flink geschaafd. Het was geen prettig gezicht, maar de twaalfjarige Marije raakte niet in paniek.
“Anneloes, kun jij even water, een verband en wat sterilon halen?” riep ze naar haar vriendin, die precies aan de overkant van het pleintje woonde. Anneloes rende meteen naar huis.
Toen Basjes moeder, mevrouw de Vries, helemaal over haar toeren kwam aangesneld, was Marije al bezig: de wond was schoongemaakt, ontsmet en keurig verbonden, alsof ze nooit anders had gedaan. Toen de moeder hoorde wie haar zoon had geholpen, stond ze perplex. Ze bedankte Marije en zei:
Jij wordt later een geweldige dokter. Echt waar! Je bent in elk geval niet van je stuk te brengen. Van sommige artsen kun je niet eens zon hulp verwachten!
Tijdens wandeltochten was Marije goud waard. Niemand wilde zich graag bezeren, maar met Marije van Dijk in de buurt maakte men zich een stuk minder zorgen.
Daarna volgden de studie geneeskunde, de co-schappen, de specialisatie en doorlopende nascholingen. Op een dag mocht ze inmiddels als vaste arts tijdelijk de taken waarnemen van het afdelingshoofd klinische diagnostiek.
Marije, die nu officieel dokter Marije van Dijk-Bos heette, stond hoog in aanzien. Haar team was geweldig, behalve dan de oude arts-assistent Willem-Jan Vermeer: een echte mopperkont, altijd in voor een discussie en niet te beroerd om zijn energie te halen uit het omlaaghalen van anderen. Zijn leven leek te draaien om conflicten. Marije probeerde zich niet te laten provoceren, maar ze wist alleen zelf hoe zwaar dat haar viel.
Het enige dat haar troostte, was dat hun ontmoetingen schaars waren. Ze kwamen elkaar wekelijks tegen tijdens de artsenvergadering, waar nieuwe diagnoses besproken werden. Maar zelfs die enkele keren per week waren voor haar vaak een kwelling.
Vermeer zocht altijd de confrontatie met Marije, schroomde niet om cynische of ronduit venijnige opmerkingen te plaatsen. Het leek alsof haar kalmte hem extra tartte.
Onuitstaanbare vent, klaagde ze tegen haar man tijdens het avondeten. Ik doe echt mijn best, maar hij doet het erom.
Maak je geen zorgen, jij wint het toch wel, glimlachte haar man Pieter. Je bent een geboren diplomaat.
Mam heeft gelijk, knikte Max, hun dertienjarige zoon. Word jij het dokteren zat, ga dan maar de diplomatie in. Daar verdien je vast meer.
Marije lachte. Diplomatiek zijn zat haar in het bloed, maar ze was natuurlijk gewoon mens. Zelfs haar geduld had grenzen; vroeg of laat zou de bom barsten.
De volgende dag, op de artsenvergadering, leek alles normaal. Tot Marije zoals de behandelend arts betaamt het dossier van een vrouw van zestig voorlegde. Gewoonlijk vertrok de patiënt na het verslag, waarna Marije, het afdelingshoofd en Vermeer het verdere beleid bespraken.
Maar vandaag liep het anders. De oudere vrouw keek hen smekend aan: Kan ik nog beter worden? Ik heb mijn kleindochter om voor te zorgen.
De onzekerheid in haar stem, de hoop in haar vermoeide ogen; alles wees erop dat ze zo weer in tranen uit zou barsten.
Marije wilde haar geruststellen, maar Vermeer sneed haar af:
Met uw diagnose? Mevrouw, de situatie is dusdanig verwaarloosd, niemand zal u een garantie kunnen geven. Waarom bent u niet eerder gekomen?
De vrouw verstijfde, haar lippen trilden, maar Vermeer ging gewoon door:
Typisch! U negeert de klachten, dan gaat u zelf dokteren, en als het echt niet meer gaat, belt u de arts. Wij zijn ook geen tovenaars
De arme vrouw brak en liep snikkend de kamer uit. Marije verwijtte zichzelf later dat ze Vermeer niet in de rede had gevallen. Ze stond met stomheid geslagen. Zo sprak je niet tegen een zieke vrouw die het al zwaar genoeg had. Ook het hoofd van de afdeling keurde het af.
Ze wisten dat Vermeer inhoudelijk niet helemaal ongelijk had, maar zijn toon en harde woorden dat kon echt niet. Zeker niet op haar leeftijd.
Iets knapte in Marije. Genoeg was genoeg.
Willem-Jan, met alle respect, maar dit gaat te ver.
Wat gaat er te ver?, zei Vermeer, schouders ophalend. Wij zijn geen magiërs, de patiënten moeten dat nu eens doorhebben. Ziekten pak je het beste vroeg aan, jij weet dat ook.
Met triomfantelijke blik keek hij haar aan, alsof hij haar uit haar tent had gelokt.
U heeft gelijk, Willem-Jan, dat het belangrijk is direct naar de dokter te gaan, zei Marije met stem als staal. Maar u weet niet hoeveel moeite het heeft gekost deze vrouw te overtuigen zich te laten behandelen. Ze vertrouwde erop dat het goed zou komen haar hele hoop lag in mijn handen, en u sloopt alles in één zin. Schaamteloos.
Vermeer sputterde tegen, schreeuwde zelfs, maar Marije hoorde het nauwelijks meer. Ze staarde wezenloos naar de hoek van de kamer, haar adem stokte. Dit werk was haar lust en haar leven, maar soms voelde het alsof het haar kapotmaakte.
Ze huilde niet dat vertikte ze. Ze liep naar het raam, hoorde de deur dichtslaan en merkte ineens dat ze alleen was gebleven.
Ze ging aan haar bureau zitten en opende het medisch dossier: werk moest immers gewoon doorgaan.
Toen hoorde ze ineens een zachte stem, die bijna schuldbewust klonk. Zo sprak Willem-Jan nooit.
Marije neem alsjeblieft wat valeriaan, zei hij, terwijl hij een flesje aanbood. Zijn gezicht zag bleek, ongekend onzeker.
Tot haar eigen verbazing voelde Marije medelijden. Had ze niet gehoord dat Vermeer eigenlijk heel eenzaam was?
Ze nam het flesje aan, knikte: U was niet volledig ongelijk. Maar soms is hoop het enige dat patiënten overeind houdt. Daar werken wij voor…
Je hebt gelijk, mompelde Vermeer.
Het was een opmerkelijke ommekeer. Marije besloot alle plooien glad te strijken nu het vuur nog brandde.
Willem-Jan, onthoud één ding: ik laat nooit toe dat iemand mijn deskundigheid of stem verheft in aanwezigheid van patiënten. Nooit.
Ik begrijp je, dokter van Dijk.
Het was voelbaar dat Willem-Jan dat meende.
Een uur later stond Marije bij mevrouw Gerritsen aan het bed. Op het tafeltje een bos tulpen. De vrouw glimlachte:
Uw chef was net hier. Hij heeft bloemen gebracht, zich verontschuldigd, en beloofd alles te doen wat mogelijk is.
Dat klopt, zei Marije, haar hand troostend op die van mevrouw Gerritsen. We geven niet op. U komt er wel bovenop.
Wat ben jij toch een grapjas, lachte mevrouw Gerritsen opgelucht.
Binnen een maand knapte mevrouw Gerritsen op. Bij ontslag kwam Vermeer met een doos luxe bonbons voor haar kleindochter en een bos rozen voor haarzelf.
Bedankt, voor alles, prevelde hij.
Omstanders keken verbaasd toe. Vermeer, die warme woorden sprak? Voor velen was het een raadsel.
Tussen Marije en Vermeer groeide voorzichtig respect. Ze dronken wel eens koffie samen, soms lunchten ze bij het café tegenover het ziekenhuis.
Geluk bestaat niet, zuchtte Vermeer op een dag. Misschien ben ik daarom zo moeilijk.
Dat kun je niet menen. Kijk wat je hebt bereikt.
Hij schudde zijn hoofd. Maar waar is het geluk
Marije begreep hem meer en meer. Ze besefte dat ze hem aardig vond.
Het bleef niet onopgemerkt in het ziekenhuis. Toch begonnen er geen roddels: beiden stonden immers bekend om hun integriteit.
Tijdens het wekelijkse theekransje op de ziekenhuiskantine kwam de aap uit de mouw.
Wat heb jij eigenlijk met hem gedaan? vroeg verpleegkundige Els.
Het was niets bijzonders, lachte Marije. Een beetje zelfvertrouwen en respect dat werkt bij iedereen.
Ja ja, dat kunnen dokters makkelijk zeggen, riep schoonmaakster Lianne. Maar ik durf niet eens met hem te praten!
Maak je niet klein, pepte Marije haar op. Ieder mens verdient respect, ongeacht functie.
Psychiater Irene voegde eraan toe: Mensen als Vermeer zuigen je leeg als je onzeker bent. Sta je in je kracht, dan zoeken ze liever een ander slachtoffer.
Ik denk gewoon dat Vermeer een verdrietig mens is, filosoferende kok Jannie zachtjes.
Iedereen knikte. Behalve Marije zij wist het zeker.
Plotseling stormde linnenkamerhoofd Catharina binnen.
Heb ik wat gemist?
We hebben het over Vermeer! lachte Irene.
O, zijn jullie dan al in het nieuws?
Welke nieuws dan?
Hij gaat trouwen! riep Catharina.
Welnee!
Echtwaar?
Nou, als de hel ooit dichtvriest…
Het ziekenhuis stond op zijn kop.
Wie is de bruid eigenlijk? vroeg Els nieuwsgierig.
Ik denk een oude patiënt van hem, fluisterde Catharina.
Zo te zien wist Marije wel wie haar vermoeden groeide.
Dames, dit vraagt om wijn, niet om thee! stelde ze voor.
De suggestie werd met gejuich ontvangen. Ze heften het glas op het geluk van de chagrijnige arts. Wie weet, werd hij nu eindelijk wat zachter.
De volgende ochtend kwam Willem-Jan breed glimlachend op Marije af toen ze koffie haalde.
U ziet er stralend uit vandaag, zei Marije met een glimlach.
Is ook zo. Ik ga trouwen, Marije.
Echt waar? En wie is de gelukkige?
Veronica Mevrouw Gerritsen. Die vrouw waarvoor jij me destijds flink de waarheid zei. Ik vond haar geweldig, ben haar daarna blijven opzoeken.
Wat een geweldige keuze! lachte Marije. Gefeliciteerd!
Ik wil je uitnodigen op de bruiloft met je gezin. Door jou heb ik haar gevonden.
Dat is lief van u. Maar soms doet het lot wat het moet doen.
De dag van de bruiloft stond Willem-Jan keurig in pak naast een stralende Veronica. De ooit zo breekbare, angstige vrouw was onherkenbaar: elegante coupe, donkerbruin haar, tien jaar jonger lijkend.
Zij bedankte Marije nog eens haar fee, zoals ze altijd zei voor alles wat ze had gedaan.
