“Als je alleen maar komt om ruzie te maken, kun je voortaan wegblijven,” kapte de schoonzoon zijn schoonmoeder af Jan staarde uit het raam, met een mok slappe thee in zijn hand. Zijn blik was niet op het grauwe uitzicht gericht, maar op de oude donkerpaarse Opel Astra die onderaan de flat stond. Zijn maag draaide zich om toen hij besefte wie er kwam. “Je ouders staan op de parkeerplaats,” mompelde hij, terwijl hij zich naar Karin, zijn vrouw, omdraaide. Karin, die aan het fornuis stond te roeren in een pan, verstijfde even. Haar schouders spanden aan en zakten toen moedeloos. “Daar gaan we weer,” zuchtte ze. “Zullen we de prosecco maar meteen opentrekken voor de zenuwen… of anders wat valeriaantjes?” Jan antwoordde niet. Hij luisterde naar de gedempte stemmen op de galerij en hoorde de sleutel in het slot – op dringend verzoek van schoonmoeder Riet hadden ze een reservesleutel. De deur zwaaide open en liet een kille bries met twee mensen binnenkomen, tussen wie het ijs te snijden was. Als eerste stapte Riet de hal in. Begin zestig, keurig gekapt, een nette herfstjas. In haar handen een joekel van een plastic bak. “Lieve Karin, Janneman!” haar stem klonk overdreven opgewekt, bijna alsof ze iets wilde overstemmen. “We zijn er! Ik heb zelfgemaakte boerenkoolprakkies meegenomen – genoeg om een leger te voeden, want ik weet dat jullie daar zelf nooit aan toekomen, altijd maar aan het werk.” Vlak achter haar kwam Hans, Jans schoonvader, met een zware koeltas. Een fors gebouwde man in een behoorlijk versleten voetbaljack. Zijn gezicht liep rood aan van ergernis of misschien al een beginnende ruzie. “Riet, je neemt ook altijd die hele winkel mee!” mopperde hij, terwijl hij de koeltas met een klap op de tegelvloer zette. De vaas op het kastje trilde ervan. “Wil je ze voor een week laten eten? De halve oogst uit de volkstuin zit erin. En ik mocht het weer sjouwen, ik dacht even dat ik een zak cement op m’n nek had!” Riet, haar klompen onwaarschijnlijk zorgvuldig uittrekkend, keek hem niet eens aan. “Ja hoor Hans, voor de familie is alles altijd te zwaar voor jou. Maar voor je schuur sjouw je met gemak alles en zeg je geen woord. Hallo Karin, hallo Jan.” Ze omhelsde Karin, knikte kil naar Jan en ging, gevolgd door een vleugje zoete parfum, de woonkamer in. Hans schoot uit zijn gehavende schoenen, liep naar de keuken en plantte de koeltas op tafel. “Kar, is de waterkoker heet? Even wat drinken. In de auto raak je uitgedroogd van die tocht.” “Van jouw manier van rijden, Hans, krijg je niet alleen dorst maar ook hartkloppingen,” klonk het vanuit de gang. “Je trekt aan de handrem op ieder hoekje alsof je in een vrachtwagen een bergpas neemt!” “Dan had je het zeker liever dat ik zoals jij bij elk stoplicht in slaap val?” schalden Hans’ stem. “Dan stonden we nu nog in de wijk. Altijd dat: ‘Pas op voor het putdeksel!’ ‘Daar loopt een fietser!’ ‘Dat bord zie je toch?’ Ik rij al veertig jaar, ik weet best waar ik kijk!” Jan en Karin wisselden een blik. Dit was altijd het voorspel – nog niet eens een echte ruzie. Een uur later zaten ze rondom de eettafel. Karins stoofpot was al op en Riets boerenkoolblokken zaten veilig in de vriezer. Je zou zeggen: tijd om rustig thee te drinken. Maar rust was ver te zoeken. Jan probeerde neutrale gespreksonderwerpen: het werk, een nieuwe Nederlandse serie, de eindelijk gerepareerde weg voor de deur. Maar elk onderwerp werd een springplank voor een nieuwe strijd. “Jullie met je Netflix en je series,” riep Riet, nippend aan haar porseleinen kopje. “In onze tijd had je échte films met diepgang: Turks Fruit, Soldaat van Oranje… Dat was filmkunst! Nu is het alleen maar moord en overspel. Pure verloedering.” “Verloedering nog wel,” snoof Hans, in zijn stoel gezakt. “Jij kijkt zelf de hele dag die Zweedse drama’s, daar zit ook geen lol in.” “Jij snapt er niks van Hans! Ik bestudeer het leven. En jij dan, met je eindeloze nieuws? Daar word je depressief van!” “Dan kijk je toch niet mee? Zet je Martine Bijl maar weer op in Herberg de Troost!” Karin zette haar kopje met een klap neer. “Mam, pap, alsjeblieft! Kan er één dag gewoon gezellig gedaan worden? Jullie zien ons haast nooit. Moeten we dan altijd zo de avond doorkomen?” Het was even doodstil. Riet kneep haar mond samen, Hans staarde nukkig uit het raam. Jan voelde zich hartverscheurend medelijden hebben met beiden. Veertig jaar getrouwd, dochter grootgebracht, en nu opgesloten samen in een te krappe flat, waarbij hun enige hobby lijkt te zijn: bekvechten. Toen viel de term ‘de verbouwing op de camping’. Hans was deze zomer eigenhandig het dak van de stacaravan aan het vervangen. “Goed gewerkt heb ik daar,” zei Hans trots. “Eén zijde helemaal zelf in de week gefikst. Niemand die hielp.” Riet bleef hangen met haar puntje taart op de vork. “Hoezo, niemand? Wie stond er drie uur lang platen aan te geven? Wie bracht eten naar de bouwtrap?” Haar stem werd onheilspellend zacht. “Je gaf ze, maar ieder stuk werd becommentarieerd! ‘Die is scheef, die heeft een barst, dat is niet de goede kleur!’ Ik had het in m’n eentje twee keer zo snel kunnen doen, zonder je bemoeienis! En van jouw maaltijden kreeg ik buikpijn! Meer zout in de soep dan in de Noordzee!” “Zozo? Nou Hans, dan kook je voortaan maar lekker zelf je prutje. Geen boterham en geen bal gehakt krijg je meer van mij!” “Daar ben ik dolblij mee!” bulderde Hans. “Al veertig jaar eet ik je gehaktballen met ui – die stink je dwars door het folie heen! Ik eet in de schuur liever alleen!” Ijzige stilte volgde. Karin trok wit weg, Jan keek onmachtig toe. “Nu is het genoeg,” sprak Jan zacht, maar zo dat iedereen luisterde. “Genoeg.” Hij stond op. Zijn handen bibberden, de stem was vast. “O Ivan, doe nou niet,” begon Karin, maar Jan keek haar aan, ze viel stil. “Ik ben het zat. Iedere keer als jullie komen, is het ruzie maken. Jullie praten niet, je ontmoet elkaar enkel om elkaar onderuit te halen. Moet dat in ons huis?” “Jan, hoe durf je!” probeerde Riet, haar stem brak. “Ik durf voor mijn vrouw en ons huis op te komen. Jullie komen er niet meer samen in. Als je je niet als gewone mensen kunt gedragen, dan kom je maar apart. Mam – in het weekend overdag, pap – ’s avonds. Maar samen niet meer.” Het bleef doodstil. Riet keek alsof Jan een heilig brood had vertrapt, Hans dook een beetje in elkaar. “Wil je ons wegsturen?” fluisterde Riet. “Ik bescherm mijn huis en mijn vrouw,” antwoordde Jan. “Pak je spullen maar.” Niemand zei nog iets. Riet trok met waardigheid haar jas aan, greep haar handtas en vertrok zonder om te kijken. Hans stond wat te wiebelen, knikte naar Karin, en liep er zwijgend achteraan. Jan keek na een minuut uit het raam, zag Riet doelgericht naar het bushokje lopen, Hans sukkelde wat later met de Astra de straat uit. Ze gingen elk hun eigen kant op. Karin stond midden in de kamer en huilde zachtjes. “Wat hebben we nu gedaan,” fluisterde ze verschrikt. “Ze blijven nu weken weg …” “Wat hadden we anders moeten doen?” Jan sloeg een arm om haar heen. De zaterdag daarop: leegte. Karin wist nu pas écht dat ze gekwetst waren. Na twee weken belde Riet. Ze begon omzichtig. “We wilden wel komen, maar ja, het mag niet meer…” zuchtte ze. “Mam, jullie gedragen je gewoon als kat en hond. Dat kan gewoon niet. Uit, thuis, maakt niet uit – maar niet hier,” probeerde Karin. “Ja, ja, ik snap het wel,” zei Riet met een zucht. “En die Jan moet niet zo doen alsof hij uit een keurige familie komt!” “Mam, bij mijn schoonouders is het altijd rustig. Ik heb ze nooit horen ruziën. Altijd gezellig,” probeerde Karin voorzichtig. “O, moet ik op je schoonmama lijken? Nou, sorry dat je zulke ouders hebt!” “Daar gaat het niet om! We willen gewoon dat jullie rustig doen als jullie hier zijn, niet elkaar afmaken om niks.” “O, niks? Onze zaken zijn dus niks? Bij je schoonfamilie is het zeker allemaal belangrijk …” snikte Riet, toen gooide ze opgewonden de telefoon neer. Karin keek een moment wezenloos naar haar mobiel en besloot er verder geen energie meer aan te verspillen. Sindsdien blijft het stil. Riet reageert niet meer, stuurt alleen nog een berichtje dat Karin maar met Jans rustige ouders moet praten.

Als je weer komt ruzie maken, kun je het net zo goed laten, viel schoonzoon Bart zijn schoonmoeder in de rede.

Bart stond aan het raam en klemde een mok lauwe thee vast. Zijn blik was niet gericht op het kille regenachtige Haarlemse uitzicht, maar op de overduidelijk bekende, oudroze Opel Kadett die voor de flat geparkeerd stond. Zijn maag draaide zich samen; het onheil was gearriveerd.

Je ouders staan beneden, zei hij zachtjes, wat beduusd tegen zijn vrouw.

Marleen, die bij het fornuis stond en in een pan stond te roeren, verstijfde even. Haar schouders spanden zich, om vervolgens met een berustende zucht te ontspannen.

Nou, daar gáán we weer, verzuchtte ze. Ik stel voor: of meteen een fles prosecco open voor de moed, of gelijk een kilo valeriaan in de thee.

Bart zweeg. Hij spitste zijn oren bij de doffe geluiden in het trappenhuis, totdat onmiskenbaar het schuiven van een sleutel in het slot te horen was want schoonmoeder Ans, altijd paraat voor noodgevallen, had vanzelfsprekend haar eigen sleutel.

De deur ging open; een koude windvlaag en een explosief duo betraden de hal zij het op een toon waarvan je weet wat voor vlees je in de kuip hebt.

Ans stapte als eerste binnen: begin zestig, keurig kort wit haar, degelijke regenmantel en een plastic bak waar zelfs een hongerige hockeyploeg gerust drie dagen van kon eten.

Marleentje, kind! Bart! haar stem galmde nep-vrolijk door het huis, alsof ze, wie weet welk drama, per se wilde overstemmen. Kijk, ik heb een lading stamppot meegenomen, voor een hele week! Jullie komen nergens aan toe, altijd werken hè? Nou, eten is toch belangrijk hoor.

Kort daarop sjokte schoonvader Koos, met een koelbox van formaatje verhuisdoos, de hal in.

Koos was een forse, wat slonzig uitziende man, in een grijsgedragen Feyenoord-jack. Zijn gezicht was rood van inspanning of van het net gevoerde meningsverschil in de auto.

Ans, denk je dat we een weeshuis komen voeden? De halve aardappeloogst van Drenthe erin gesjouwd! En wie mocht die zooi weer drie trappen tillen? Koos kieperde de koelbox neer met een plof, zodat zelfs het Delfts Blauw op het dressoir trilde.

Ans trok haar laarzen uit met chirurgische precisie, geen blik waardig op haar mopperende echtgenoot.

Tuurlijk, Koos. Alles wat voor de familie is, is jou te veel. Maar voor je schuur til je met gemak tien kratten bier. Welkom, kinderen.

Ze plantte een geparfumeerde zoen op Marleens wang, knikte Bart toe en deed haar intrede in de woonkamer, haar geur nog lang in het huis.

Koos kloste in zijn ouwe sneakers naar de keuken en legde met een diepe zucht zijn reusachtige koelbox op het aanrecht.

Goh Marleen, staat de waterkoker aan? Ik heb een keel als de Afsluitdijk, zo droog na dat tochtige stuk met de auto.

Van jouw rijden droogt niet alleen de keel, hoor, snauwde Ans uit de woonkamer, mijn hart schiet in mn schoenen als je weer eens vol op de rem trapt. Je rijdt alsof je Dakar aan het winnen bent!

Jij vindt het blijkbaar leuker als ik, net als jij, bij ieder stoplicht een dutje doe? snauwde Koos terug terwijl hij zichzelf thee inschonk. En dan die honderdduizend kreten onderweg: “Koos, daar een paaltje!” “Koos, die bocht!” “Pas op, een fietser!” Ik rijd al veertig jaar, ik weet zelf wel waar ik moet kijken!

Bart en Marleen wisselden een veelbetekende blik uit. Dit was niet meer dan het amuse-gueule van het echtelijke drama.

Een uur later zaten ze met zijn vieren aan tafel. Het avondeten, met liefde klaargemaakt door Marleen, was opgesmuld en de stamppot stond veilig in de koelkast.

Je zou nu denken: gezellig, bakje thee erbij. Maar nee hoor. Bart probeerde nog wat onschuldige gesprekjes te voeren: een nieuw project op het werk, een grappige film, dat de straat eindelijk opgeknapt is. Ieder onderwerp werd direct aangegrepen voor een vers meningsverschil.

Die series van jullie tegenwoordig, zei Ans met haar pink sierlijk omhoog bij de porseleinen theekop. In mijn tijd had film nog betekenis. “Turks Fruit”, “Ciske de Rat”… Nu is het alleen maar ellende en geweld. Of van die Scandinavische depressie! Achteruitgang, dat is het.

Achteruitgang… ja hoor, grijnsde Koos en sloeg zijn armen over elkaar. Jij hangt anders ook de hele dag achter die Netflix-dramaseries. Alleen maar huilen en ruzie.

Jij snapt er niks van! Ik kijk hoe echte mensen leven. Wat doe jij nou? De hele dag nieuws kijken, alleen maar chagrijn! Ik lig er wakker van!

Dan kijk je toch wat anders? Zet je GTST op en hou je bezig met wie met wie in bed ligt.

Met een nijdige klap zette Marleen haar theekop neer.

Mam, pap, serieus. Kan het nou echt niet één avond zonder gekakel? We hebben jullie twee weken niet gezien! Kunnen we niet gewoon normaal met elkaar praten? Waarom moet het altijd oorlog worden?

Een kille stilte viel. Ans perste haar mond samen. Koos tuurde doodernstig naar de tuin.

Bart had ineens medelijden met ze allebei. Meer dan veertig jaar samen, dochter opgevoed, en nu, met pensioen, zitten ze vastgeketend aan elkaar. Grootste verzetje: het leven tot een bokswedstrijd bombarderen.

En ja hoor. Het moest er van komen: het onderwerp de verbouwing op de camping kwam op tafel. Afgelopen zomer had Koos eigenhandig het dak van hun stacaravan vernieuwd.

Ik heb die klus maar mooi in mn eentje geklaard, snoefde Koos. Een week lang alleen dat hele dak vernieuwd. Geen hond die hielp.

Ans verstijfde, vork met taartstuk halverwege haar mond.

Niemand? fluisterde ze met gevaarlijk zachte stem. En wie heeft dan drie uur lang platen omhoog gehouden op een ladder van negentig graden? Wie bracht de broodjes? Dat is zeker geen hulp?

Platen aangeven? Koos ontplofte. Je leverde ze af met commentaar op elk stuk! “Te scheef, te zwart, niet mooi, die is gebroken!” Ik was alleen sneller klaar geweest, zonder die lunchpakketten die smaken naar vaatwaswater!

O ja? Ans ging rechtop staan, ogen in vuur en vlam. Goed zo, Koos! Vanaf nu kook ik niks meer voor jou, maak voortaan je eigen prutje maar! Ik ben er klaar mee.

Wat een feest zeg! Koos brulde, zijn gezicht liep rood aan. Veertig jaar moet ik die door jou verstopte uien in de gehaktballen vreten! Daarom eet ik liever in de schuur. Dan ruikt niemand het.

Een ongemakkelijk stilzwijgen. Marleen werd lijkbleek. Bart keek naar zijn schoonouders: het leek wel een klucht op het toneel.

Genoeg! zei hij, verrassend kalm. Beide kemphanen zwegen direct. Ik zeg: genoeg.

Bart, laat nou begon Marleen, maar zijn blik kreeg haar stil.

Ik trek dit niet meer, zei Bart, ieder woord duidelijk. Jullie komen hier telkens en maken ruzie als de kat en de hond. Kunnen jullie dat thuis niet doen? Dit is óns huis.

Ans probeerde de regie terug te pakken, maar haar stem trilde: Hoe durf je zo te praten?

Omdat ik het beu ben, en Marleen ook. Zo houden we het niet vol! Vanaf nu zijn er nieuwe regels. Jullie komen hier niet meer samen, kondigde Bart aan. Eén per keer. Mam, s middags in het weekend. Pap, s avonds. Maar samen? Dat gebeurt niet meer.

Doodse stilte. Ans keek hem aan alsof hij net Koningsdag had afgeschaft. Koos leek wel een maatje kleiner geworden.

Dus je gooit ons eruit? fluisterde Ans.

Ik bescherm mijn huis en mijn vrouw, zei Bart rustig. Pak jullie spullen maar. Verdeel het komende weekend wie wanneer wil komen.

Ans trok haar jas aan met koninklijke waardigheid, nam haar handtas, negeerde iedereen en vertrok zonder groet.

Koos keek even naar Marleen, knikte en slofte de deur uit.

Langzaam liep Bart naar het raam. Na een minuut zag hij zijn schoonmoeder kordaat richting bushalte stappen.

Koos verscheen iets later en strompelde naar zijn roestige Kadett.

Ze vertrokken, ieder hun eigen weg. Marleen stond, ietwat verloren, in de kamer en sloeg haar armen om zichzelf. De tranen biggelden over haar wangen.

Wat hebben we nou weer gedaan fluisterde ze angstig. Nu zijn ze vast woedend.

We konden niet anders. Nog even en ik was een luchtbed in het trappenhuis gaan leggen, zei Bart, die haar voorzichtig knuffelde.

Het weekend werd het huis ineens sereen stil; geen schoonouders in de buurt. Pas na twee weken belde Ans. Ze begon, hoe kan het ook anders, met een omweg:

Ja, we zouden komen, maar we mogen niet meer van jullie mopperde ze.

Mam, dat is omdat jullie je gedragen als Jan en alleman op een koopzondag. Ruzie lekker thuis, op straat of in de kerk, maar niet bij ons probeerde Marleen uit te leggen.

Jaja, ik snap het wel, bromde Ans. Ouders zijn niet belangrijk, en je Bart denkt dat hij van adel is met zn regeltjes.

Mam, bij zijn ouders is het altijd rustig. Geen mens die daar ruzie maakt! Alles vredig.

O, is dat het niveau? Nu ga je mij dus vergelijken met die zuurpruimen daar… grinnikte Ans venijnig. Tja, sorry dat je zon hopeloze ouders hebt.

Daar gaat het niet om! Marleen zuchtte. Ik wil gewoon graag dat het gezellig is als jullie hier zijn.

Gezellig? Oh, dus al onze wereldproblemen zijn gewoon geneuzel? Nou, bij die andere ouders is het altijd zo ernstig zeker! brulde Ans en drukte nors de hoorn erop.

Marleen bleef wat ontdaan naar haar telefoon turen. Daarna haalde ze haar schouders op; ach, ze zouden het vast weer overleven.

Ans liet niets meer van zich horen. Toen Marleen uiteindelijk belde, nam Ans niet eens op, maar stuurde een berichtje: Ga jij maar weer kletsen met die stille ouders van Bart.

En zo blijft het Hollandse familiefeest: regenachtig met een stevige kans op motregen.