Ik was vijf, maar de dag blijft me bij als een echo in het mistige landschap van mijn dromen. Mijn vader las appjes op de telefoon van mijn moeder. Ze schreef haar vriendin dat ze haar rijke vriend nog steeds zag, al gebeurde het zelden. Mijn vader verdiende destijds bijna niets, al werkte hij zich het apelazerus om spullen te kopen die we nooit echt nodig hadden, behalve dat mijn moeder haar gezin te eten wilde geven. Zelfs te weinig. Hoe durf je door mijn telefoon te gaan? schreeuwde mijn moeder, want de beste verdediging is aanvallen, jouw salaris schiet ook niet bepaald op. Hoe denk je anders dat we al dat eten in huis hebben?
De televisie is van mij! riep mijn vader.
Hij is net zo goed van jou als van mij!
Precies, zei mijn vader, net zo goed van jou. En de televisie, en het vlees, en en Daan. Alles neem ik mee.
Mij bekroop de angst. Tot dat moment stond ik altijd met één voet buiten de ruzies, maar ineens had ik het gevoel hoofdrolspeler te zijn in een bizarre klucht.
De duivel, niet Daan! siste mijn moeder.
Mijn vader nam me mee, die vreemde ochtend vol drijvende tulpen en scheefstaande windmolens die achteruit verkeerden door de straat. Waarom zou mijn moeder bakkeleien met zon grote vent om mij? Mijn vader tilde me op in de tuin, draaide me rond, voedde me boerenkoolstamppot, speelde tikkertje tussen de bevroren rozenstruiken. Zelfs vóór deze droomachtige scheiding bracht hij meer tijd met me door dan mijn moeder. Buiten veranderde sneeuw spontaan in schuim terwijl ik in mijn dikke bontjas tegenover haar stond. Niet huilen, mam, ik kom je snel weer opzoeken, klonk mijn woorden als een fluistering uit een andere wereld. Ze sloeg haar armen om mij heen, mijn vader wierp een blik die zei dat het tijd was om te vertrekken. Voor de voordeur stonden we; hij zei: Tot in de rechtbank!
Naderhand zijn mijn vader en moeder ieder hun eigen droomlogica gevolgd, een beetje gelukkig op hun eigen manier. Kort na de scheiding vond mijn moeder een nieuwe man, vergat mij heel even tussen de florijnen en dikke fietssleutels. Mijn vader was evenmin van gisteren. In no-time ontmoette hij Annelies, dochter van een rijke kaasexporteur uit Edam. Soms logeerde ik bij mijn moeder aan de Zaan. Zij en mijn vader spraken elkaar amper nog. Vader vergaf haar nooit.
Jaren later, ik was inmiddels veertien, storten de gebeurtenissen zich als haringen uit het volgepropte zakje: mijn moeder werd zwanger en mijn vader belandde in de gevangenis.
Op een avond, terwijl grachtenwater tegen de ramen klotste, liep mijn vader na zijn werk per ongeluk een vechtpartij in op straat. Alles werd hem in de schoenen geschoven; de rechter sprak zich uit, geen genade: straf tot aan de nok vol met koude muren. Bij het afscheid fluisterde hij: Blijf bij elkaar. Annelies en ik verteerden het nieuws langzaam, als boter die smelt in een zomerse vensterbank. We hielden elkaar overeind.
Op een dag werd er aangebeld. Annelies stond boerenkool met worst te maken, dus ik opende de deur. Daar stond mijn moeder ze leunde loom tegen het kozijn.
Kom op, pak je spullen, je gaat mee naar huis, zei ze resoluut.
Daan, wie is dat? riep Annelies vanuit de keuken.
Ik kom voor mijn zoon, antwoordde mijn moeder.
Annelies probeerde haar zacht naar binnen te trekken, maar mijn moeder schudde haar hand weg met een norse blik: Voorzichtig, ik ben zwanger.
Ik wist hoe hard die woorden sneed bij Annelies zij kon geen kinderen krijgen, dat was haar verborgen verdriet. Toch toverde ze een glimlach, zette verse thee en nodigde mijn moeder aan de keukentafel. Ik vluchtte naar mijn kamer en luisterde naar het fluisteren dat zich soms als rook door de deur wrong.
Begrijp me, Annelies, Daan is alles wat ik nog heb. Hij is de enige die mij begrijpt, die me kan helpen. Zonder hem ben ik alleen. Jij hebt alles al. Ik wil dat hij bij mij komt wonen nu zijn vader weg is, sneerde mijn moeder.
Ik hield het niet langer uit.
Jullie trekken me uit elkaar als een stuk jonge kaas. Vragen jullie niet wat ik wil? Misschien heb ik zelf al besloten bij wie ik blijf.
Dat is wel erg volwassen, huilen voor eigen gewin, hoorde ik mijn moeder zeggen.
Ik bén geen kind meer. Mam, ik blijf bij Annelies. Jij hebt alles, maar Annelies en ik hebben alleen elkaar tegenover het ongeluk. Mijn school is hier, mijn vrienden wonen hier. Sorry, ik heb gekozen.
Het verbaasde me hoe volwassen mijn stem klonk. Voor het eerst sprak ik mijn moeder toe als een grote man.
Ik bracht haar naar de bushalte, waar de wind merkte bollen over de weg blies. Terwijl we wachtten op lijn 48, vroeg ik zacht:
Hoe is het met Adam? Zie je hem nog?
We moeten toch eten, hè?
We sloegen elkaar klungelig in de armen, lachten en gingen uiteen.
Thuis stelde ik Annelies gerust. Ons pad zou nog lang en vreemd blijven, met daken als kazen en straten die als sloten kronkelen, en het wachten voelde als een eeuwigheid die je alleen in dromen tegenkomt.
