Mijn schoonzus droomde haar hele leven van verre reizen, terwijl wij tussen dozen en stof lagen, druk bezig met het opknappen van ons oude huis. Alles voelde als een vreemde film: zij zat op het strand in Spanje, wij keken hoe de muren bij elke hamerstoot wat rechter leken te staan. En ineens wilde ze badend in zonnebrandcrème, wit zand nog in haar koffer bij ons komen wonen, want haar helft van het huis was onbewoonbaar zonder verwarming, zonder douche. Dat het haar eigen schuld was, leek een detail uit een oude droom.
Ons huis lag in een slaperig dorpje net buiten Utrecht, tussen de koeien en de geur van verse stroopwafels. Vroeger had de oma van mijn man, Catharina, er gewoond. Na haar overlijden erfde mijn man samen met zijn zus Femke het huis, in twee gelijke helften geknipt als een block van jonge kaas. Twee voordeuren, een gedeelde tuin, links en rechts precies evenveel kamertjes. Alles verliep rustig. Mijn schoonmoeder weigerde elk bemiddelingsbod. Zij was een echte stadse, gewend aan grachten en terrassen in Amsterdam; de boerderij liet ze over aan de kinderen.
Mijn man, Pieter-Jan, en Femkes man, Sjoerd, spaarden gulden na gulden, repareerden het dak, versterkten de fundering. Maar toen we verder wilden gaan, liet Femke het afweten. Ze vond het maar een huis op kippenpoten, wilde geen cent in houten planken of bruine baksteen steken. Sjoerd zweeg en deed wat hij altijd deed: hij liet Femke bepalen hoe de wind waaide.
Ondertussen droomden Pieter-Jan en ik van een eigen huis. Het dorp was vlakbij de stad, en onze oude rode Opel kon ons moeiteloos heen en weer brengen. Geen zin meer in dat krappe studentenflatje met zn allen op een kluitje. Maar zelf iets bouwen? Geen denken aan, zelfs met onze zuinige rekenmethodes was dat onbetaalbaar.
Femke gebruikte haar helft als zomerparadijs: barbecueën, lekker in een hangmat liggen, ze vond het best als wij alles opknapten, zolang we haar vooral niks vroegen. Zo kabbelde de tijd vier jaar voort. Wij namen een lening in euros, werkten dag én nacht. We bouwden een badkamer, legden vloerverwarming, vernieuwden het elektriciteitsnet, zetten dubbel glas in de kozijnen. Alles kreeg een fris likje verf en de loggia werd ons paleis.
Femke bleef de Europese zon achterna. Ze wist niet eens welke kleur het huis had, haar aandacht was alleen voor zichzelf en later haar baby. Want toen kwam Finn. Ineens was de wereld veel kleiner, vakanties waren voorbij. Met een dreumes op schoot verdween het geld als hagelslag op een warme boterham. Ineens dacht ze aan haar helft van de boerderij.
Maar die stond er inmiddels beroerd bij. Wij huurden ons Amsterdamse appartement inmiddels uit en woonden volop in het opgeknapte deel. In haar helft was de tijd gestopt: schimmel, tochtgaten, houtrot. Zonder verwarming overleefde je er de herfst niet.
Toch kwam Femke met haar koffer: Even een weekje logeren want Finn heeft ruimte nodig om te spelen. Ze trok in zonder veel te vragen. Finn krijste door het huis en Femke deed alsof alles haar toekwam. Dat ging niet samen met mijn thuiswerk; na dagen van herrie vluchtte ik naar een vriendin, Lotte, die zelf op dat moment in Zuid-Frankrijk zat.
Iets meer dan een maand later was ik terug eerst bij Lotte, toen bij mijn zieke moeder. Ik was Femke volledig vergeten, dacht dat ze allang weer naar Amsterdam was vertrokken. Maar daar zat ze: alsof ze nooit was weggeweest, haar spullen verspreid als puzzelstukken in onze woonkamer.
Wanneer ga je eigenlijk weer? vroeg ik, half goeiendag, half donderpreek.
Waar zou ik heen moeten? Met een baby? Hier is het prima! antwoordde ze, verbaasd dat je dat soort vragen durft te stellen in je droom.
We brengen je morgen terug naar de stad, zei ik.
Ik wil helemaal niet terug, vond Femke.
Je hebt niet eens geholpen met schoonmaken. Dit is geen B&B, zei ik.
Je kan me hier niet wegzetten, het is óók mijn huis!
Dan moet je naar jouw kant van de muur, daar is het van jou.
Femke probeerde Sjoerd tegen mij op te stoken, maar die was deze keer resoluut: Het is nu wel mooi geweest. Gekwetst, pakte ze haar spullen en vertrok.
Slechts een paar uur later, alsof dromen nooit lineair verlopen, belde mijn schoonmoeder. Je had Femke niet mogen wegsturen. Het huis is óók van haar.
Mijn man reageerde fel: We wilden het samen opknappen, dat kostte minder dan elk onze helft. Zij wilde niet, dus nu moeten ze niet klagen!
We stelden Femke voor haar deel te verkopen aan mijn moeder. Ze wilde het wel, maar vroeg een prijs waarmee je een gloednieuwe woning aan het Vondelpark kon kopen. Daar gingen we niet mee akkoord.
En nu? Het huis werd een plek van ruzie en wrok. Mijn schoonmoeder voelde zich gekwetst, Femke veranderde langzaam in een wraakzuchtige fee. Soms kwamen ze onverwachts opduiken om feestjes te geven of rare streken uit te halen een nacht vol kaalgeplukte tulpen, een fietsband leeg laten lopen, dat soort dingen.
Dus besloten wij: geen compromissen meer. Om ons stukje geluk veilig te stellen, bouwden we een schutting. Geen gedeelde tuin meer ieder zijn eigen dromen, ieder zijn eigen nachtmerries. Precies zoals Femke altijd wilde.
