— Dat is míjn appartement, mam! En ik wil niet dat mijn stiefvader daar woont! — Laat hem opnemen, Sima. Hij is toch niet goed bij z’n hoofd! En trouwens, waarom bepaalt een zestienjarige puber hoe wij als volwassenen moeten leven? Pak dat appartement gewoon van hem af, en schopt hem eruit! *** Sima veegde het zweet van haar voorhoofd met de rug van haar hand. Ze was achtendertig, maar voelde zich honderd. En het lag niet aan de kinderen, niet aan het huishouden en zelfs niet aan het eeuwige geldtekort. Het zat ‘m in die map met papieren, die nu op de bovenste plank van de kast lag, verstopt onder een stapel beddengoed. De voordeur sloeg dicht. — Ik ben thuis! — klonk de zware stem van Igor. Sima schrok op. Die stem had haar vroeger laten glimlachen, gaf haar een gevoel van zekerheid. Nu bracht hij alleen nog maar spanning. Igor liep de keuken in zonder zijn schoenen uit te doen. Hij was een grote vent, arbeider, met altijd gebarsten handen en een norse blik onder dikke wenkbrauwen. — Waarom kijk je zo zuur? — vroeg hij terwijl hij zijn vrouw op de wang kuste, meer uit gewoonte dan uit genegenheid. — Hebben de kinderen gezeurd? — Alles prima, — zei Sima, terwijl ze zich naar de pan draaide. — Was even je handen, dan schep ik op. Igor plofte op een kruk die meteen kraakte onder zijn gewicht. — Waar is Artyom? — vroeg hij, terwijl hij om zich heen keek. — Op zijn kamer. Huiswerk maken. — “Huiswerk maken”… Vast weer op z’n mobiel aan het lummelen. Heb je hem al gezegd dat hij de vuilnis buiten moet zetten? Of moet ik dat weer doen? — Igor, hij doet het wel. Laat die jongen eerst even eten. Igor snoof en trommelde met zijn vingers op tafel. Sima kende dat ritme: de opmaat naar een ruzie. — Luister, Sim, — begon hij zodra de kom met borsjt voor hem stond. — Ik zat te denken aan dat appartement. Sima verstijfde met de pollepel in haar hand. Daar gaan we weer. Elke dag hetzelfde liedje. — Igor, we hebben dat besproken, — zei ze zacht. — En wat hebben we dan besproken? — verhief Igor zijn stem, de lepel rinkelde tegen het bord. — Jij zei gewoon “nee” en dat was het? Gesprek afgelopen? Kom op, Sim, denk even logisch na. Die flat staat leeg! Klaar voor gebruik! En wij zitten hier hutjemutje op elkaar, dubbeltjes omdraaien. Heb je Liza’s laarzen gezien? Die zolen zijn van pap! — Het appartement is niet van mij, Igor. Het is van Artyom. — Hij is zestien! — bulderde haar man. — Zestien! Wat moet hij met een appartement? Meiden uitnodigen? Voor hij van de middelbare af is, naar de universiteit, in dienst gaat… Dat duurt allemaal nog jaren! Wij kunnen het nu verhuren. Heb je de huurprijzen gezien? Drieduizend per maand, Sim! Drie! Daar koop je laarzen van, eten, en we zijn sneller van die autolening af. Sima ging tegenover hem zitten en vouwde haar handen ineen. Dit gesprek deed haar echt pijn. — Het is een cadeau van opa en oma. De ouders van z’n vader. Ze hebben het voor hun kleinzoon gekocht. Niet voor ons, niet voor jouw rekeningen, niet voor Liza’s laarzen. Voor Artyom. Zodat hij een goede start heeft. — Welke start dan?! — Igor smeet de lepel weg. — Hij denkt dat hij een rijke stinkerd is? Hij heeft een gezin! In een gezin deel je alles. We hebben drie gezamenlijke kinderen, Sima! Drie! Die moeten ook eten en dragen. En hij… meneertje de graaf. Egoïst. In de deuropening van de keuken verscheen de lange gestalte van Artyom. Deze zomer was hij de lucht in geschoten, onhandig en hoekig. Zijn gezicht stond op oud, koppig verweer. — Ik ben geen graaf, — zei hij, met een zijwaartse blik op zijn stiefvader. — En ook geen egoïst. — O, ben je daar? — Igor trok een scheef gezicht. — Mee zitten luisteren? — Jullie schreeuwen zo erg dat de buren het ook horen. Oom Igor, het is míjn appartement. Oma Valya en opa Sergei zeiden dat het alleen van mij is. Zodat ik weg kan bij jullie zodra ik achttien ben. — Echt waar? — Igor werd rood. — Dus wij verpesten je leven? We geven je eten, kleren, huisvesting, en jij droomt ervan te vertrekken? — Ja, daar droom ik van! — schreeuwde Artyom, zijn stem sloeg over. — Jij doet niets anders dan mij mijn boterham verwijten! “Dit is mijn huis, mijn regels.” Nou, ik krijg straks mijn eigen huis! Mijn regels! — Snotaap! — Igor stond op, de kruk viel om. — Zo praat je niet tegen je vader! — Jij bent mijn vader niet! — riep Artyom. — Mijn vader… hij is er niet meer. Jij bent alleen mijn moeders man. Jij haat mij. Aritom draaide zich om en stormde zijn kleine kamer in, die hij moest delen met Pashka en Sashka. Er werd niet meer gesproken. Alleen het gesis van de soep vulde de keuken. Igor stond zwaar ademend tegen de tafel geleund. — Heb je dat gezien? — bromde hij. — “Niet zijn vader.” Tien jaar heb ik mijn rug voor hem gebogen! Sinds zijn zesde zorg ik voor hem! En nu… “jij bent niemand.” — Rustig, Igor, — Sima stond op, probeerde hem te omarmen, maar hij rukte zijn schouder los. — Raak me niet aan. Ik doe alles, en hij spuugt me in het gezicht. En dat alleen om dat vermaledijde appartement. Verwend kind! “Enig kleinkind”, ja hoor! En die van mij dan? Niet goed genoeg? — Jouw ouders, Igor, — zei Sima scherp, — hebben in tien jaar geen cent gegeven aan hun kleinkinderen. Alleen af en toe een kaartje via WhatsApp. Elk jaar op vakantie naar Spanje, nieuwe auto, maar Liza nog nooit een pop cadeau gedaan. Die andere mensen… Die hebben hun zoon verloren. Artyom is alles wat ze nog hebben. Ze mogen best verwennen. — Schei toch uit, — snauwde Igor. — Altijd die verdediging. Hij pakte zijn telefoon en liep naar het balkon. Sima wist al wie hij ging bellen. Zijn moeder, Tamara, om te klagen over het ondankbare leven en haar “lastige stiefzoon”. *** De avond verliep zwijgend. Igor negeerde Artyom opzichtig. Artyom kwam zijn kamer niet uit. Sima liep tussen hen heen en weer, als tussen twee vuren, proberend de jongsten te voeden en niet door te draaien. De volgende ochtend, zaterdag, ging de bel. Op de stoep stond schoonmoeder Tamara. Een energieke vrouw met een permanente, luide mening over alles en een plastic doos met taart onder haar arm. — Hallo allemaal! — jubelde ze terwijl ze naar binnen liep. — Ik breng taart! We moeten even praten. Sima zuchtte wanhopig. Een bezoek van haar schoonmoeder beloofde nooit veel goeds. Toen iedereen, behalve Artyom, aan tafel zat, nam Tamara direct het voortouw. — Igor heeft me alles verteld, — zei ze, terwijl ze zichzelf een stuk taart afsneed. — Over dat appartement. — Mam, begin nou niet, — zuchtte Sima. — We lossen het zelf wel op. — Hoe dan, als er alleen maar onrust is? — pareerde mam Tamara. — Ik bedoel het goed. Sommigen zeggen: verhuren. Ik vind dat half werk. — Hoe bedoel je? — Igor fronste. — Verhuren levert niks op. Huurders maken alles stuk, straks moet je nog meer betalen. Gewoon verkopen, — klonk Tamara beslist. Sima verslikte zich bijna in haar thee. — Wat? — Verkopen! — herhaalde Tamara triomfantelijk. — Luister. Die flat is best wat waard toch? Vijf, zes ton? Verkoop ‘m. Zet het geld op rekeningen. Voor ieder kind! Gelijk verdeeld. Voor Artyom, voor Liza, voor de jongens. Voor hun studie, hun toekomst. Da’s rechtvaardig. We zijn een gezin! Waarom zou één kind alles krijgen, en de anderen niets? Igor krabde nadenkend aan zijn hoofd. — Ja… Daar zit wel wat in. Rechtvaardigheid. — Welke rechtvaardigheid? — Sima sprong op, stootte haar kopje om. Heet water stroomde over het tafelkleed, maar ze merkte het niet eens. — Ben je gek geworden? Die flat is niet van ons! Hij staat op naam van Artyom! Dat is een schenking! We mogen hem niet verkopen! — Ach joh, — wuifde Tamara weg. — Jij bent de moeder, wettelijk voogd. Als je aantoont dat het beste is voor iedereen, krijg je toestemming. Je verzint wel wat. Het gaat om het principe! Je mag niet één kind voortrekken. Dat schept jaloezie. Als het door drieën wordt gedeeld, blijven ze vrienden. Artyom zal je nog dankbaar zijn dat zijn broers en zus ook een opleiding kunnen betalen! — Jullie willen op de rug van mijn zoon, via het verlies van zijn vader en de spaarcenten van opa en oma je eigen kleinkinderen verzekeren? Hebben jullie zelf ooit iets gedaan? Ook maar één keer geholpen? — Wie ben jij om in mijn portemonnee te kijken! — snauwde Tamara. — Wij zijn met pensioen, hebben ons rust verdiend. Artyom heeft alles al. Igor voedt hem op nota bene. Jouw ex, moge hij rusten, betaalt geen alimentatie uit het graf. Igor werkt hard. Dus Artyom moet ook wat voor de familie doen. Op dat moment zwaaide de keukendeur open. Artyom stond in de deuropening, het gezicht wit, de lippen trillend, gymtas in zijn handen. — Ik heb alles gehoord, — zei hij zacht. Igor en Tamara zwegen. — Alles gehoord, — herhaalde Artyom, zijn stem klonk krachtiger. — Jullie willen mij alles afnemen. Verdelen. “Eerlijk.” — Tema, je begrijpt het verkeerd… — begon Tamara honingzoet. — Ik begrijp het heel goed! — gilde Artyom. — Jullie haten me! Voor jullie ben ik maar een extra mond! Alles draait om die flat van mij! Hij draaide zich naar zijn moeder. — Mam, ik ga weg. — Waarheen? Tema, wacht! — Sima holde hem na. — Naar oma Valya. Ik heb haar gebeld. Ze wacht op me. Ik trek dit niet meer. Hij… — hij wees naar Igor, — maakt me kapot. Gister zei hij dat mijn vader een zuipschuit was en mislukkeling. Dat ik net zo word. Sima verstijfde en draaide zich langzaam naar haar man. — Heb je dat echt gezegd? Igor bloosde, keek weg. — Het floepte eruit. Opvoedkundig. Zodat hij niet naast zijn schoenen liep. — “Opvoedkundig?” — fluisterde Sima. — Mijn eerste man, Igor, was ingenieur. Geen druppel gedronken. Omgekomen op het werk, anderen gered. Dat weet je best. Hoe durf je? — Omdat hij me gek maakt! — schreeuwde Igor. — Hij loopt constant als een koning! “Het is mijn flat, jij bent niemand!” Wat ben ik dan? Werkpaard! Ik ben moe, Sim! Ik wil normaal leven, niet elke euro tellen, terwijl zijn flat leeg staat! Ja, ik ben jaloers! Ja, ik word er gek van! Waarom krijgt hij alles cadeau, en mijn kinderen niets? — Zo is het leven, Igor! — schreeuwde Sima. — De één krijgt meer, de ander minder. Maar je pakt niet van een wees om eigen kinderen te spekken! Dat is schandalig! Artyom stond al met zijn schoenen aan in de gang. — Mam, ik ga. De sleutel… die laat ik hier. Van mijn eigen appartement. Hij legde de bos op de kast. — Doe ermee wat je wilt. Verhuur, verkoop. Word er gelukkig van. Maar blijf bij mij uit de buurt. De deur vloog open. — Tema! — Sima greep zijn mouw. — Niet doen! Het is van jou! Niemand verkoopt iets! Ik zal er alles aan doen om het te beschermen! Artyom keek haar aan. Tranen in zijn ogen. — Je bent zijn vrouw, mam. Je kiest toch voor hem. Jullie zijn een gezin. Ik ben maar van een vorige ronde. Jeugdzonde. — Zeg dat niet! Jij bent mijn zoon! De eerste, de liefste! — Laat me gaan, mam. Dit moet nu gewoon. Hij rukte zich los en stormde de trap af. Sima zakte langs de muur op de grond. Ze huilde met haar handen voor het gezicht. Tamara, die zag dat het de verkeerde kant op ging, stond snel op. — Wat een drama… Hij heeft een klap van de molen, Sima. Die moet in therapie. Goed, ik ga. Eet die taart maar op, hij is lekker! Ze vertrok, liet haar zoon en schoondochter achter in de puinhopen van hun avond. Igor stond midden in de keuken, keek naar het aangebroken gebak. De woede ebde weg, plaatsmakend voor iets plakkerigs en zwaars. Schaamte. Hij hoorde zijn vrouw huilen in de gang. Zich herinnerend hoe Artyom ooit, amper zeven, hem een tekening gaf voor Vaderdag. “Voor papa Igor”, stond erop, met een tankschets. Toen wist Artyom nog niet dat Igor zijn vader niet was. Toen hij het wel wist, brak er iets. En in plaats van dat te herstellen, schopte Igor het nog verder stuk. — Wat ben ik toch een kwal, — mompelde hij. Sima keek op. Mascara liep over haar wangen. — Wat? — Ik ben een klootzak, Sim. Eentje zonder ruggengraat. Hij liep naar haar toe, liet zich naast haar zakken. — Hij heeft gelijk. Ik ben jaloers. Krijg het benauwd van zijn geluk. Ik ben veertig, heb niks behalve schulden. Hij is zestien en heeft het voor elkaar. Zijn ouders waren top. De mijne… kijk haar nou, komt drama zaaien en verdwijnt weer. En ik, oen, trap erin. Igor pakte haar koude hand. — Het spijt me. Ik had nooit iets over zijn vader mogen zeggen. Dat was laag. Ik wilde hem pijn doen omdat ik zelf pijn heb. Door mijn eigen onmacht. — Je had hem bijna echt verloren, Igor, — fluisterde Sima. — En mij ook. Als hij echt was weggegaan en niet meer was teruggekomen… ik had het je nooit vergeven. — Ik weet het. Ik rijd hem achterna. — Waarheen? — Naar zijn oma. Met de bus is het lang, ik ga met de auto. Ik haal hem wel in. — Hij wil niet met je praten. — Ik dwing hem niet. Maar ik bied mijn excuses aan. Zoals een vent betaamt. Igor trok zijn jas aan, pakte de sleutels — die van Artyoms appartement. — Die zijn van hem. Het is zijn keuze. Wil hij dat het leeg staat? Prima. Wil hij er wonen? Ook prima. Het is zijn bezit. Wij… wij zijn volwassen, Sim. Wij redden ons wel. Ik ga wel ‘s avonds in de taxi rijden. Of ergens anders bijklussen. Weet je, je moet niet je hand ophouden bij een jongen van zestien. Sima keek hem aan. Voor het eerst in weken was haar blik niet koel. Ze had weer hoop. — Haal hem terug, Igor. Zeg hem dat we van hem houden. Dat hij geen vergissing is. Hij hoort bij ons. — Ik breng hem terug. *** Igor vond Artyom bij de bushalte. De jongen zat ineengedoken op een bankje, sporttas aan zijn voeten, wachtend op de bus. Igor parkeerde, stapte uit. Artyom zag hem, sprong op, greep zijn tas. — Wacht even! — riep Igor. — ’k Kom niet vechten. Langzaam liep hij erop af, handen omhoog, als teken van overgave. — Tema… Artyom. Even rustig. — Wat wil je? Ben je de sleutels vergeten? Igor haalde de sleutelbos uit zijn jas. — Ja, vergeten te geven. Hier. Hij overhandigde de sleutels. Artyom bekeek hem wantrouwig. — Het is jouw appartement, — zei Igor. — Niemand pakt je dat af. Je moeder niet, ik niet. Tamara had ongelijk. Ik heb haar al gebeld. Ze blijft erbuiten. — En jij? Je wilde toch ook verhuren? — Wilde ja. Was dom. Jaloezie. Schaam me, Tema. Echt. En wat ik zei over je vader… dat was niet waar. Hij was een dappere vent. Je moeder heeft me dat verteld. Ik wilde je raken. Sorry. Artyom zweeg, de wind trok aan zijn haar. — Ik ben geen ideale vent. We hebben bijna nooit geld, de kleintjes schreeuwen, ik ben altijd moe. Maar jij… jij hoort bij het gezin. Ik ken je sinds je naar groep drie ging. Weet je nog, fietsen leren? Knie stuk, ik heb je naar huis gedragen. — Ja… — mompelde Artyom, ogen op de grond. — Ik noemde je toen al zoon. Dat ben je nog steeds. Soms vergeet ik dat, als ik alleen maar aan geld denk. Igor kwam een stap dichterbij. — Ga mee naar huis? Je moeder is kapot van verdriet. Ze huilt. — Huilt ze echt? — Ze is kapot. Zonder jou zijn we niks. De kleintjes zijn wakker, Pashka vraagt waar ‘grote broer’ is. Artyom snikte. Het harde gevoel in zijn maag loste langzaam op. — En de flat? — Die blijft van jou. Punt. Jij beslist. Maar ik hoop… — Igor aarzelde. — Ik hoop dat je nog even bij ons blijft wonen. Zonder jou is het huis leeg. Artyom pakte de sleutels en kneep. Ze waren koud, maar het werd warm in hem bij Igors woorden. — Oké, — zei hij zacht. — Laten we naar huis gaan. Maar zeg alsjeblieft tegen mama dat ze moet stoppen met huilen. — Kan jij beter zelf zeggen. Ze stapten samen in de auto. Igor startte, maar wachtte even. — Thema, zullen we gewoon soep laten zitten? Even langs de pizzeria? Een grote peperoni en cola, maar niks tegen mama zeggen over de cola. Artyom glimlachte. — Goed. Maar voor Pashka en Sashka moet je frietjes meenemen. — Komt voor elkaar. De auto reed de stad in. Het “flatprobleem” dat bijna hun gezin had vernietigd, verdween langzaam in de achteruitkijkspiegel. Nu was er pizzeria, avond, en straks misschien een goed gesprek aan de keukentafel. Zonder geschreeuw. Want soms moet je je gezin bijna verliezen om erachter te komen wat het waard is.

Het is mijn appartement, mam! En ik wil niet dat die stiefvader van mij hier woont!
Laat hem opnemen, Annemijn. Hij is totaal doorgedraaid! En trouwens, sinds wanneer beslist een zestienjarige jongen hoe wij volwassen mensen moeten leven? Pak dat appartement van hem af, trap hem de deur uit!
***
Annemijn veegde met de rug van haar hand haar voorhoofd droog. Ze was achtendertig, maar voelde zich vaak minstens honderd. Het lag niet eens aan de kinderen, niet aan het huishouden, zelfs niet aan die eindeloze geldzorgen. Nee, alles draaide om de map met papieren, bovenop de kast, verstopt onder een stapel lakens.

De voordeur sloeg dicht.
Ik ben thuis! klonk de stentorstem van Gerard.
Annemijn schrok. Vroeger kreeg ze van zijn stem een warm gevoel, een beetje zekerheid. Nu alleen nog spanning in haar nek.

Gerard liep de keuken in zonder zijn schoenen uit te doen. Een forse man, een rasechte noeste werker, altijd ruwe handen, altijd een boze blik achter zijn borstelige wenkbrauwen.
Hoezo zo’n lang gezicht? vroeg hij, terwijl hij haar een kus op de wang gaf meer uit gewoonte dan uit liefde. Doen die kids weer lastig?
Het gaat wel, Annemijn draaide zich snel om naar de pan. Was eerst je handen, dan schep ik zo op.
Gerard plofte op het krukje. Die piepte onder zijn gewicht.
Waar is Mees? vroeg hij, terwijl hij om zich heen keek.
Op zn kamer, huiswerk maken.
Huiswerk, vast. Zit gegarandeerd op zijn mobiel. Heb je hem trouwens gezegd dat hij het vuilnis weg moest brengen? Of mag ik dat straks weer doen?
Gerard, hij brengt het zo wel weg. Laat die jongen eerst wat eten.
Gerard haalde zijn schouders op en tikte met zijn vingers op tafel. Annemijn herkende het ritme: het ritme van een naderende storm.

Luister, An, begon hij, terwijl zijn bord snert voor hem werd neergezet. Over dat appartement
Annemijn verstijfde met de soeplepel in haar hand. Daar ging hij weer. Elke dag hetzelfde gezeur, dezelfde oude plaat.
Gerard, we hebben dat al besproken, zei ze zacht.
Wat bedoel je met besproken? Gerard verhief zijn stem, zijn lepel klapte tegen het bord. Jij zegt gewoon nee en dan is t afgedaan? An, gebruik je verstand. Dat ding staat gewoon leeg! Helemaal opgeknapt! En wij hier hutjemutje op elkaar, alles bij elkaar schrapen. Heb je Liselottes laarzen gezien? Daar valt de zool zowat uit!
Het appartement is niet van mij, Gerard. Het is van Mees.
Hij is zestien! bulderde Gerard. Zestien! Waar heeft die jongen nou een appartement voor nodig? Meiden uitnodigen? Tegen de tijd dat hij klaar is met school zolang, An! Wij zouden het voor drieduizend euro per maand kunnen verhuren! Serieus! Dat is genoeg voor nieuwe laarzen, eten, en misschien lossen we eindelijk die autolening eens af.

Annemijn ging tegenover hem zitten, haar handen ineen geslagen, het deed haar bijna fysiek pijn om dit gesprek te voeren.
Het was een cadeau van zijn opa en oma, de ouders van zijn vader. Die hebben het gekocht voor hun kleinzoon. Niet voor ons, niet voor jouw schuld, niet voor Liselottes laarzen. Voor Mees. Zodat hij tenminste een goede start heeft.
Start? Hij lijkt over het paard getild! We zijn toch een gezin, Deling is normaal. Jij hebt drie kinderen van mij, Annemijn! Drie! Die moeten ook eten, schoenen aan. Maar die van jou? Die waant zich een koning alleen omdat-ie een flatje heeft!
In de deuropening verscheen een magere schim: Mees. In de afgelopen zomer was hij ineens een kop groter geworden, met van die onhandige armen en ellenbogen. Op zijn gezicht een ouderwetse, verbeten verdedigingsblik.
Ik ben geen koning, zei hij zacht, terwijl hij naar zijn stiefvader keek. En ook geen egotripper.
Kijk wie dr is, grinnikte Gerard. Mee zitten luisteren, hè?
Jullie schreeuwen zo hard dat zelfs de buren meeluisteren. Oom Gerard, het is mijn appartement. Oma Hennie en opa Sjoerd hebben gezegd dat het echt alleen voor mij is. Zodat ik weg kan, zodra ik achttien ben.

Gerard werd rood tot achter zijn oren.
Zo, dat hebben ze gezegd? Dat je weg moet? Dan zullen we je niet meer lastigvallen zeker? Eten geven, kleren kopen, en jij? Jij denkt alleen maar aan vertrekken?
Ja, dat wil ik! schreeuwde Mees, zijn stem piepte van woede. Jij bent me al maanden zat! Altijd zeuren over jouw huis, jouw regels. Nou zal je zien, dan heb ik straks een eigen plek! En ik maak zelf de regels!
Jochie! Gerard sprong op, het krukje vloog om. Hoe durf je zo tegen je vader te praten?
Je bent mijn vader niet! riep Mees. Mijn vader die is er niet meer. Jij bent gewoon de man van mama. En je hebt een hekel aan me.

Mees draaide zich om en stormde zijn kamertje in, die hij overigens nog moest delen met Pim en Sander.
Een ijzige stilte bleef achter, onderbroken enkel door het zacht pruttelen van de soep.
Gerard ademde zwaar, leunend op de tafel.
Zie je? gromde hij. Dat heb je ervan. Niet mijn vader. Ik heb tien jaar lang kromgelegen voor die gozer! Vanaf zijn zesde sjouw ik hem mee! En nou? Je bent niks voor me.
Gerard, kalmeer nou, Annemijn stond op, probeerde hem te omhelzen, maar hij trok zijn schouder weg.
Laat maar. Ik heb mijn rug gebroken voor hem, en het enige wat ik krijg is ondankbaarheid. Allemaal dankzij dat *** appartement. Ze hebben hem verwend, die grootouders van hem. Enige kleinzoon, bah! Zijn mijn kinderen dan geen kleinkinderen? Wat zijn het, tuinbonen?
Jouw ouders, Gerard, zei Annemijn streng, hebben in tien jaar geen cent voor hun kleinkinderen neergelegd. Een WhatsAppkaartje met kerst, dat is alles. Ze vliegen ieder jaar naar Spanje, de auto wordt steeds nieuwer. Maar een pop voor Liselotte? Ho maar. Maar die andere mensen ze zijn hun zoon kwijt, Mees is alles wat ze nog van hem hebben. Ze mogen hem verwennen.

Ach, rot op bromde Gerard. Beschermengeltje.
Hij pakte zijn telefoon, liep het balkon op. Ze wist allang wie hij ging bellen: zijn moeder, Thea de Groot. Even lekker klagen over ondankbare stiefzonen en het onrecht van het leven.

***
Die avond was ijzig stil. Gerard negeerde Mees opzichtig. Mees bleef op zijn kamer. Annemijn liep heen en weer, als een duif tussen de schrootjes, kinderen voederen, sanity proberen te bewaren.

De volgende ochtend, zaterdag, ging de bel. Thea de Groot stond op de stoep. Energiek, luid, met een vers permanentje en een uitgesproken mening.
Goedemorgen, kindertjes! Ze marcheerde de flat binnen, met in haar handen een tray tompoucen van de HEMA. Laten we snel zitten. We moeten het eens over wat zaken hebben.

Annemijn zuchtte moedeloos. Bezoek van haar schoonmoeder betekende zelden goed nieuws.
Iedereen behalve Mees ging aan tafel, die had geen zin. Thea pakte direct de koe bij de horens:
Gerard heeft mij alles verteld, zei ze, terwijl ze zichzelf alvast een tompouce opschepte. Over dat appartement.
Mam, alsjeblieft, bemoei je niet, verzuchtte Annemijn. We komen er wel uit.
Ja, dan heb je het mis, als er knetteren is in huis, viel Thea uit. Jullie zitten almaar over verhuren te zeuren. Dat is penny-wise, pound-foolish, zeg ik. Ga verkopen!

Verkopen?! Annemijn verslikte zich in haar thee.

Ja! knikte Thea driftig. Kijk dan: flat in Utrecht, dat is zeker zes ton waard! Verkoop die hap. Zet het geld op rekeningen voor de kinderen, allemaal evenveel. Mees, Liselotte, en de jochies. Op naar hun studie of het leven. Dat is pas eerlijk. Eén familie: dus alles delen. Eentje in een villa, de rest schoenen zonder zolen dat is scheefgroei!
Gerard krabde nadenkend over zijn hoofd.

Eigenlijk… het klinkt wel eerlijk, ja.
Eerlijk?! Annemijn sprong op, gooide haar kopje thee om. Hete thee over het tafelzeil, maar ze merkte het niet eens. Jullie zijn niet goed wijs! Die flat is juridisch van Mees! Het is een schenking! Wij mogen die niet eens verkopen!
Nou, kom op, wuifde Thea weg. Jij bent zijn moeder, zijn wettelijk voogd. Met een goede reden krijg je het zo geregeld bij de rechter. Als je maar aangeeft dat het geld naar de kinderen gaat, alles keurig op de bank. Gewoon goed uitleggen. Hoofdzaak: verdelen! Anders krijg je jaloezie, ruzie. Iedereen gelijk dat is familie! Mees zal je nog dankbaar zijn, dat ie niet meer uit de toon valt.

En jullie dan? Annemijns stem sloeg over. Jullie willen het geld van mijn zoon inpikken, van zijn overleden vader en die arme oudjes die alles bijeen hebben geraapt voor hun kleinzoon? En jullie? Hebben jullie ooit geholpen?
Nou, moet dat? brieste Thea. Wij zijn met pensioen, we willen eindelijk eens leven. Mees heeft alles al. Gerard voedt hem op, betaalt alles, jouw ex god hebbe zijn ziel schuift niks meer door naar de bank. Dus Mees moet nu ook eens bijdragen aan het gezin!

Precies op dat moment zwaaide de deur open. Mees stond in de deuropening, spierwit, lippen trillend, zijn sporttas in zijn knuistjes geklemd.
Ik heb alles gehoord, zei hij bibberend.

Gerard en Thea hielden hun mond.
Gehoord, ja! zijn stem werd ineens stevig. Jullie willen alles afpakken. Alles verdelen. Eerlijk.
Maar Meesje, jongen… probeerde Thea nog zoet, maar Mees schreeuwde:
Ik snap het allang! Jullie haten me! Ik ben alleen maar een mond te veel! Als jullie maar aan mijn appartement komen, interesseert het jullie geen moer!
Hij draaide zich om naar zijn moeder.
Mam, ik ben weg.
Waarheen, Mees? Wacht! Annemijn snelde naar hem toe.
Ik ga naar oma Hennie. Ik heb haar gebeld, ze wacht op me. Ik trek dit hier niet meer. Die hij wees naar Gerard maakt me kapot. Gisteren zei hij nog dat mijn vader een mislukkeling en zuiplap was. Dat ik net als hem zou eindigen.

Annemijn verstijfde, keek Gerard langzaam aan.
Heb jij dat echt gezegd?
Gerard keek naar beneden, rood.
Ja… Het floepte eruit. Als waarschuwing, beetje opvoedkundig.
Opvoedkundig? fluisterde Annemijn. Mijn eerste man was ingenieur. Hij dronk niet. Hij is gestorven op zn werk, mensen reddend. Jij weet dat! Hoe durfde je

Omdat hij me gek maakte! schreeuwde Gerard weer. Hij loopt hier rond als een prins. Mijn appartement, jij bent niemand. Maar wie ben ik dan? Alles wat ik heb, zijn schulden en werk, ik ben gewoon jaloers! Waarom krijgt hij alles in zijn schoot geworpen, en mijn kinderen alleen een keiharde boterham?
Omdat zo het leven is, Gerard! riep Annemijn. De één heeft geluk, de ander pech. Je jat niet van een wees om je eigen kroost te spekken. Dat is laag!

Mees was inmiddels in de gang zijn schoenen aan het aantrekken.
Mam, ik ben weg. De sleutels, hier zijn ze, van mijn flat.
Hij legde ze op het kastje.
Doe ermee wat je wil. Verhuur, verkoop. Verstik er maar in. Maar laat mij met rust.
Hij rukte de deur open.
Mees! Annemijn greep zijn arm. Niet doen! Het is van jou! Niemand verkoopt hier iets! Ik ga over mijn graf, maar ik geef het niet weg!
Mees keek haar aan, met tranen die zijn wangen nat maakten.
Jij bent zijn vrouw, mam. Uiteindelijk kies je toch voor hem. Jullie zijn een gezin. Ik ik ben gewoon je fout uit het verleden.
Zeg dat nooit! Jij bent mijn zoon. Mijn oudste, mijn liefste!
Laat los, mam. Ik moet nu even weg.
Mees rukte zich los en rende de trap af.

Annemijn zakte op de tegelvloer, haar gezicht in haar handen begraven.
Thea, die zag dat het uit de hand liep, stond snel op.
Nou, wat een gedoe. Hij spoort niet, An. Misschien moet je hem laten opnemen. Ik ben weg. Maar die tompoucen zijn lekker, eet ze maar op.

En zo vertrok ze, haar zoon en schoondochter achterlatend in een puinhoop.
Gerard bleef stomverbaasd naar het overgebleven gebak staren. Zijn boosheid zakte langzaam weg ingewisseld voor iets wat plakkerig en naar binnen sloeg: schaamte.

Hij hoorde Annemijn zacht snikken in de gang. Zn ogen dwaalden naar de stugge blik van Mees van net vol pijn en veel te volwassen teleurstelling. Stik er maar in.
Hij dacht terug aan dat jaar dat Mees zeven was, die Vaderdagkaart. Voor papa Gerard. Met een scheve groene tank erop. Toen wist Mees nog niet eens dat Gerard niet zijn echte vader was. Later wel. Daarna brak er iets. Maar in plaats van dat te lijmen, trapte Gerard er nog harder op.

Ik ben echt een eikel, mompelde hij.
Annemijn keek op, mascara over haar wangen.
Wat?
Een eikel, An. Ethisch dan.
Hij ging de hal in, zakte naast haar neer.
Hij heeft gelijk. Ik was jaloers. Vijfenveertig en niks bereikt behalve schulden. Hij is zestien en heeft alles al bij elkaar. En die ouders van hem die oudjes waren geweldig. Mijn eigen moeder die wist het weer eens beter. Ik heb me erin mee laten slepen.

Hij pakte haar koude hand.
Sorry. Dat van zijn vader had ik nooit mogen zeggen. Ik wilde hem kwetsen omdat ik me zo rot voelde over mezelf.
Je hebt hem bijna weggeduwd, Gerard, fluisterde Annemijn. En mij ook. Was hij nú naar zijn grootouders gegaan, en nooit meer teruggekomen Ik had je dat nooit vergeven.
Ik weet het. Ik ga hem halen.
Waarheen?
Naar zijn opa en oma. Hij wil daarheen toch? Ik pak de auto. Of ik sta hem daar op te wachten.
Hij praat toch niet met jou?
Het zal wel moeten. Ik ga mijn excuses maken. Eerlijk, man tot man.
Gerard trok zijn jas aan, pakte de sleutels van het kastje. De sleutels van Mees appartement.
Zijn eigendom. Dat blijft van hem. Verhuurt hij het? Laat maar. Wil hij er zelf wonen? Prima. Wij redden ons wel. Ik pak een bijbaan. Avondje bezorgen, of in de bouw. Ik heb twee handjes. Geen recht om zijn spaarpot te plunderen.
Annemijn keek hem voor het eerst sinds weken aan met iets van hoop in haar ogen.
Breng hem terug, Gerard. Vertel hem dat we van hem houden. Dat hij geen vergissing is. Hij hoort er gewoon bij.
Komt goed.

***
Gerard trof Mees op het busstation. Daar zat hij op een bankje, ineengedoken, de sporttas aan zijn voeten. De bus was er nog niet.
Gerard parkeerde, liep op hem af. Mees schrok, pakte zijn tas, klaar om te rennen.
Rustig! riep Gerard. Ik kom niet om ruzie te maken!
Hij hield zijn handen omhoog alsof hij zich overgaf.
Mees… even luisteren.
Wat wil je? Kom je nog gauw de sleutels ophalen? nijdig.
Gerard haalde de set uit zijn jaszak.
Ja, die had ik eigenlijk vergeten terug te geven. Hier. Jouw sleutels.
Mees keek hem ongelovig aan, pakte ze toch aan.
Helemaal van jou, zei Gerard. Niemand die eraan komt. Moeders houd ik ook wel op afstand. Mijn moeder overspeelde haar hand. Ik heb haar al gebeld, ze moet zich nergens meer mee bemoeien.
En jij? Mees bleef wantrouwig. Jij wilde toch altijd verhuren?
Klopt, knikte Gerard. Dat was dom. Pure jaloezie. Ik schaam me. Echt. Wat ik over je vader zei Dat had ik nooit mogen doen. Die man was een held. Je moeder heeft het me vaak verteld. Ik wilde je gewoon pijn doen. Vergeef me.
Mees zweeg. De wind waaide door zijn haar.
Ik ben zeker geen perfecte stiefvader, Mees. Wij hebben het niet breed, de anderen schreeuwen om aandacht, ik ben vaak moe. Maar jij hoort erbij. Ik kende je al toen je leerde fietsen. Toen je je knie kapot viel heb ik je naar huis gedragen.
Ja, dat weet ik nog, mompelde Mees.
Toen noemde ik je zoon. Dat ben je nog steeds. Dat vergat ik, door het geldgedoe.
Gerard liep iets dichterbij.
Zullen we naar huis gaan? Mam mist je, ze is helemaal overstuur.
Is mama aan het huilen?
Ja. Zegt dat haar leven nooit compleet is zonder jou. Pimmeke is wakker, vraagt waar zijn grote broer is.
Mees snotterde. Zijn boosheid, die gigantisch was, leek ineens in elkaar te zakken als een slappe voetbal.
En het appartement? vroeg hij zacht.
Helemaal van jou. Wat je ermee doet, mag jij beslissen. Maar Gerard aarzelde, ik zou het fijn vinden als je voorlopig nog gewoon thuis woont. Zonder jou is het hier maar leeg.

Mees pakte de sleutels, kneep ze stevig in zijn hand. Het staal was koud, de woorden van Gerard warmden hem een beetje op.
Oké, zei hij. Laten we maar.
Ik zal tegen mama zeggen dat ze moet stoppen met huilen.
Zeg jij het maar, of laat mij het zelf straks doen.

Ze liepen naar de auto. Gerard startte, maar reed nog niet weg.
Zeg, Mees Zullen we die snert vergeten en onderweg pizza halen? Grote met salami, fles cola erbij. We zeggen niets tegen mama over die cola, hoor.
Mees glimlachte voorzichtig.
Moet je Pim en Sander ook niet wat friet geven?
Deal.
De auto draaide de straat uit, richting huis. Het appartement, het stuk beton dat het gezin bijna sloopte, bleef letterlijk en figuurlijk achter ze. Voor hen lag de avond, pizza, en waarschijnlijk een lang gesprek aan tafel. Maar zonder gekrijs dit keer. Want soms, om te beseffen wat familie waard is, moet je haar bijna verliezen.