Vorige vrijdag had ik afgesproken met Maartje. Zoals altijd kwam ze minstens twintig minuten te laat, wapperde met haar licht ontplofte kapsel het café binnen, plofte op de stoel tegenover mij en zuchtte alsof ze net de Elfstedentocht achter de rug had. Ik zat me al schrap te zetten voor de gebruikelijke klaagzang over haar tirannieke baas of een buurvrouw die weer eens de benedenverdieping onder water had gezet. Maar Maartje keek me schuin aan, trok een valse glimlach en zei:
Gisteren had ik een date. En na veertig minuten wist ik alles wat ik hoefde te weten. Mn koffie was nog niet eens afgekoeld.
Maartje is drieënveertig, alweer vijf jaar single na haar scheiding, twee grote kinderen, een eigen stekkie in Utrecht en een vaste baan in het onderwijs. Een knappe, opvallend verzorgde vrouw met een scherpe tong die ze overigens pas ná haar veertigste een beetje in bedwang heeft leren houden. Aan mannen geen gebrek, niet vóór en ook niet na haar scheiding. Toch kwam ze meestal van een date terug met precies hetzelfde gezicht: vermoeid, licht chagrijnig en een blik alsof je haar weer eens een Marktplaats-fiets had verkocht met een verborgen gebrek.
Maar nu lachte ze. Niet vrolijk, meer een beetje als een kat die net achter je rug de zalm van het aanrecht heeft gesnaaid en jij het niet doorhebt.
Drie vragen die meteen alles duidelijk maken
Ik schonk haar een lauwe Earl Grey in en vroeg:
Hoe had je hem zo snel door? Weer eentje die alleen over zijn ex kan praten of al op dag één om geld komt leuren?
Maartje schudde haar hoofd, pakte haar telefoon en draaide het scherm mijn kant op. In haar notities stonden drie vragen. Ze las ze hardop:
Hoe besteed je meestal je weekends?
Wanneer heb je voor het laatst zomaar iets aardigs voor iemand gedaan, zonder er iets voor terug te verwachten?
Wat betekent een relatie voor jou?
Ik keek haar aan en haalde mijn schouders op.
Heel gewone vragen toch? Ik zou ze ook stellen.
Precies, knikte Maartje. Niet de vragen zijn bijzonder, maar de antwoorden. Je weet bij de eerste slok koffie al met wat voor type je te maken hebt. Wil je nog een taartje bestellen, of is het tijd om je fiets van slot te halen voordat ie verkocht is?
De date begon natuurlijk met een vertraging
Ze hadden afgesproken bij een brasserie bij station Utrecht Centraal. Niet sjiek, wel gezellig en niet overdreven prijzig. Maartje zat er keurig op tijd, met een karaf water met citroen en haar kijk op de uitgang gericht.
Hij kwam vijftien minuten later binnen. Keek rond, spotte haar en zwaaide nonchalant, deed zijn jas aan, bladerde half in het menu en keek toen pas haar kant op:
Sorry, file op de A2. Heb je al iets besteld?
Maartje schudde rustig van nee. Hij knikte en wenkte direct de serveerster. Zonder op het menu te kijken zei hij:
Voor mij de entrecote, medium graag, met een glas rode wijn. En voor jou?
Maartje trok haar wenkbrauw op, grijnsde lichtjes en bestelde:
De Caesar salade met kip, alsjeblieft. En groene thee.
Nadat de bestelling was opgenomen, gleed zijn blik weer naar zijn telefoon. Snel even checken nog een swipe op Tinder? toen legde hij m weer weg.
Vertel eens iets over jezelf, ving hij toen aan.
Maartje hoorde de alarmbellen luiden. Vertel eens iets over jezelf is de klassieker van mannen die niet willen leren kennen, maar willen filteren. Dus besloot Maartje het anders aan te pakken.
Eerste vraag: wat doe je het liefst in het weekend?
Ze nipte van het water, leunde achterover en zei:
Begin jij eens. Ik ben benieuwd: wat doe jij op een doorsnee zaterdag of zondag, als er even geen plannen zijn?
Hij keek even op, duidelijk verrast.
Ach, wisselt. Bij mooi weer ga ik soms naar mn zeilbootje op de Loosdrechtse Plassen. Anders thuis, voetbal kijken. Soms spreek ik met vrienden af, maar die hebben allemaal kinderen. Dus vooral chillen. Hoezo?
Maartje knikte. Huis, voetbal, bootje, maar weinig enthousiasme. Geen initiatief, geen passie. Ze glimlachte vriendelijk:
Klinkt rustig.
Hij leek te denken dat dat goed nieuws was, dus ontspande.
Toen kwam vraag twee.
Wanneer deed je voor het laatst zomaar iets liefs?
Ze boog iets naar voren, stem zacht:
Wanneer heb je voor het laatst iets aardigs gedaan voor iemand, gewoon omdat je wilde, niet uit verplichting?
Hij nam lang de tijd. Haalde toen zijn schouders op.
Ik heb laatst een vriend geholpen met zn auto. Accu stuk, ik had startkabels.
Ze wachtte op meer, maar er kwam niks.
En iets waarvoor je wat meer tijd moest investeren? Uurtje, misschien een dag?
Hij dacht weer lang na, schudde het hoofd:
Nee, ik werk veel, dus nee. Iedereen moet toch zn eigen boontjes doppen. Ik vraag ook nooit iets hoeven ze van mij ook niks te verwachten.
Bingo. Maartje zette in haar hoofd een vinkje bij deze man deelt niets. Dit is er zo eentje die pas iets voor jou doet als je erom smeekt (of een factuur stuurt).
Ze zuchtte diep, maar zei rustig:
Snap ik, iedereen zn eigen stijl.
Derde vraag: wat zoek je in een relatie?
De serveerster kwam met hun eten. Hij viel meteen op de entrecote aan, Maartje prikte in haar salade en wachtte op aanleiding.
Die kwam vanzelf.
Waarom zit jij eigenlijk op een datingapp? vroeg hij plots. Waar zoek je naar?
Ze grijnsde inwendig, pakte het initiatief terug.
‘En jij? Wat betekent een relatie voor jou?’
Hij dacht zichtbaar na, toen eerlijk:
Gezelligheid. Comfort. Geen gezeur of claims op mn tijd. Ik ben vaak moe en heb behoefte aan rust. En iemand die een beetje kan koken. Plus: je mag best bij mij langskomen, mijn appartement is net wat ruimer.
Het laatste beetje interesse in Maartje doofde uit als een waxinelichtje in de wind. Geen woord over samen iets ondernemen, steun geven, geven om de ander. Hij zocht een stille keukenprinses met weinig tekst en een goede pastasalade.
Ze dronk haar thee op en glimlachte:
Duidelijk. Bedankt voor je eerlijkheid.
Hij vatte het ironisch genoeg als compliment op.
Zie je, wij zitten gewoon op één lijn. Jij snapt het.
O ja, de rekening!
Hij vroeg de rekening, keek erop en zei:
Zullen we delen? Wel zo eerlijk.
Maartje wierp een blik op het bonnetje: zijn entrecote met wijn 43 euro, haar salade en thee 11 euro. De helft betalen? Dan zou zij 27 euro afrekenen voor een salade die grotendeels was blijven liggen.
Ze haalde haar pinpas tevoorschijn, hield hem tegen het apparaat en zei droogjes:
Ik betaal alleen mn eigen deel. Elf euro.
Hij knipperde verbaasd:
Maar we hebben toch samen gegeten?
Zeker, maar jij had biefstuk en wijn, ik een salade en thee. Lijkt me logisch dat iedereen zn eigen bestelling betaalt.
Hij werd zichtbaar ongemakkelijk. Blijkbaar overkomt hem dit niet vaak. Hij bromde iets over principes, betaalde zijn deel en zijn grijns was per direct verdwenen.
Bij de uitgang probeerde hij het toch nog een keer:
Misschien een volgende keer…?
Maartje hield hem staande, glimlachte vriendelijk en zei:
Nee joh. Je bent geen vervelende vent, maar we zoeken gewoon iets anders. Succes verder.
En weg was ze. Hij bleef bij de deur staan, niet helemaal begrijpend waar het nu precies spaak was gelopen.
Waarom deze drie vragen werken als een trein
Toen Maartje haar verhaal klaar had, moest ik het eerst even verwerken. De vragen op zich? Simpel zat. Maar de antwoorden die verklappen alles.
Zie je, zei Maartje en schonk zichzelf nog een lauwe thee in, ‘de eerste vraag vertelt je alles over zijn levenshouding. Is het allemaal bank, tv, niks ondernemen dan verwacht hij dat jíj zorgt voor de actie en gezelligheid. Bij vraag twee merk je direct of hij kan delen, spontaan is. Als hij moeite heeft om daar iets op te verzinnen, gaat het in de relatie niet veel anders. En de derde vraag is gewoon goud waard. Omschrijft hij het ideale huishouden met een vrouw die stil is, kookt en dankbaar kijkt dan hoef je verder geen tijd meer te spenderen aan koffie of appjes.
Ik knikte, sloeg de vragen op in mijn notities en dacht: ze heeft gelijk. Hoe vaak wij tijdens het eerste afspraakje niet zo graag leuk gevonden willen worden, dat we vergeten onszelf iets veel belangrijkers af te vragen hoort deze man eigenlijk wel bij mij?
En jij, stel jij vragen op een eerste date? Of laat je gewoon alles over je heen komen?
En vind jij het eerlijk om de rekening te delen als de één biefstuk en wijn bestelt voor 43 euro en de ander een salade voor 11?
En hoeveel dates heb jij nodig om te weten: deze persoon is het gewoon niet of blijf je uit beleefdheid toch nog een keertje afspreken?
