Het was alweer zoveel jaar geleden, maar ik herinner het me nog als de dag van gisteren: die druilerige middag in een overvolle bus door Amsterdam. De stad ademde haar gewone geluiden oude dames met boodschappentassen bespraken de prijzen op de markt, mannen in regenjassen mopperden zachtjes over het weer. In het gangpad, half onder een reclameposter van stroopwafels, zat een jongen van een jaar of achttien. Hij droeg een donker T-shirt en had kortgeschoren blond haar, een beetje stoppelbaard en tattoos die als rivierarmen over zijn pols en langs zijn nek liepen. Hij zag er moe uit, alsof hij al door heel Nederland had gefietst. Hij zei geen woord, keek alleen maar naar buiten, misschien naar de grachten doordat de ramen beslagen waren.
Bij de Damhalte stapte een vrouw in, haar jas glanzend van de regen, met twee kleine kinderen bij zich. Het ene meisje, Pien, hield stevig haar moeders hand vast, het andere, een jongetje met sproeten genaamd Ties, verborg zich timide achter haar been. Er waren nergens lege plekken te bekennen. De vrouw keek speurend rond en liet haar blik rusten op de jonge man.
Met duidelijke frustratie stapte ze naar hem toe:
Mag ik dat jij even opstaat? Ik heb twee jonge kinderen hier bij me, zei ze luid genoeg zodat de halve bus meeluisterde.
De stemmen om ons heen doofden langzaam uit. Een enkeling draaide zich om. De jongen haalde zijn ogen van het raam en keek haar rustig aan, maar bleef zitten.
Zie je niet dat ik twee kinderen heb? haar toon werd feller. Of kan het je gewoon niet schelen?
De spanning hing voelbaar in de lucht; enkele passagiers mompelden iets, hun blikken vol verwachting op de jongen gericht.
Dit is weer typisch de nieuwe generatie, zei de vrouw nu hardop tegen de anderen. Met die tatoeages… gewoon voor zich uit staren en zich nergens druk om maken, terwijl een moeder met kinderen moet staan.
De jongen antwoordde beheerst:
Ik heb niemand beledigd.
Dat zeg ik niet, maar fatsoen is ook wat waard, onderbrak ze fel. In Nederland laat je een moeder met kinderen toch niet staan? Daar word je voor opgevoed.
Iemand in de achterste bank knikte instemmend. De vrouw ging verder:
Of heb je gewoon geen zin? Je bent jong en gezond. Of zijn die tattoos soms te zwaar?
Denkt u dat u recht hebt op die plek alleen omdat u kinderen heeft? vroeg de jongen, nu iets harder.
Natuurlijk, beet ze hem toe. Ik ben een moeder. Of zou jij het meer verdienen dan ik?
Het werd even doodstil. De jongen stond langzaam op, klemde zijn hand om de gele stang.
Kijk nou, het kan toch, zei de vrouw triomfantelijk, met een toefje overwinning in haar stem. Had dat nou gelijk gedaan.
Maar wat er toen gebeurde, zou ik nooit vergeten.
De jongen schoof zijn broekspijp omhoog. Daar glansde een kunstbeen het metaal ving het schaarse licht door het raam. Iemand zuchtte hoorbaar, een oude man wendde zijn blik af en een dame in een wollen jas sloeg geschrokken haar hand voor haar mond.
De moeder werd lijkbleek. Haar zelfverzekerdheid vluchtte onmiddellijk uit haar ogen. Ze wilde iets zeggen, maar vond de woorden niet. De kinderen kropen dichter tegen haar aan.
De jongen liet rustig zijn broekspijp zakken en ging weer zitten, zonder iets te zeggen of te kijken naar de mensen om hem heen. Geen kwaad woord, alleen een diepe ouderwetse moeheid in zijn gezicht.
In de bus hing een ongemakkelijke stilte. Uiteindelijk fluisterde iemand: Je moet mensen niet beoordelen op leeftijd of uiterlijk, of ze nu vol inkt zitten of niet. Een enkeling knikte instemmend.
De vrouw zweeg de rest van de rit. Ze bleef zwijgend bij het raam staan, met haar blik op de stromende regen langs de grachten. En de bus denderde voort, terwijl Amsterdam zich als altijd niets aantrok van de kleine dramas die zich in haar voertuigen afspeelden.
