De verhuizers komen over een halfuur, zei mijn man Wouter, terwijl hij zijn ogen vermeed en nerveus aan zijn autosleutels frunnikte. Marleen, begin nou niet, oké?
Ik stond stil met de wasmand in mijn handen. Daarin lagen zijn overhemden knusjes, wachtend op hun eerste kennismaking met onze nieuwe, zilverkleurige wasmachine die we pas drie dagen geleden hadden gekocht.
Welke verhuizers, Wouter? vroeg ik rustig, hoewel vanbinnen de vertrouwde mengeling van verbijstering en woede al begon te borrelen.
Nou… voor de machine. Ik had het aan moeder beloofd. Je weet hoe oud die van haar is, ze centrifugeert nog maar half. En wij hebben twee salarissen, we kunnen wel weer sparen. Maar moeder heeft het zwaar. Ze heeft niet veel nodig, alleen een beetje fatsoenlijke behandeling.
Ik zette de mand langzaam op de grond. Mijn nieuwe wasmachine. Mijn pronkstuk met directe aandrijving, stille motor en stoomfunctie. Ik had er een halfjaar voor gespaard van mijn vakantiegeld en bonussen, omdat onze oude machine niet slecht centrifugeerde – die hield exorcisme-séances met het wasgoed en sprong door de badkamer als een gewonde tractor, dreigend de muur naar de buren in te slaan. En nu, eindelijk een tijdperk van rust en reinheid in huis, vond Nel dat ‘fatsoenlijk’ betekende dat ze ons comfort wegnam voor haar eigen belang.
Nel, mijn schoonmoeder, had sowieso een bijzonder talent. Ze beschouwde zichzelf als expert in alle domeinen van het universum, van geopolitiek tot vlekverwijdering.
Nog maar vorige week hadden we het genoegen gehad om over wassen te praten.
Die moderne poeders van jullie zijn puur vergif! had ze gezeten in onze keuken, hooghartig haar thee roerend. Een echte huisvrouw wast met groene zeep en soda. Soda zuivert de aura van de stof! Jullie chemie doodt alleen het immuunsysteem.
Nel, had ik vriendelijk maar nadrukkelijk geantwoord, soda lost organische vlekken niet op. Daar zitten enzymen in het waspoeder voor – eiwitfermenten. Die werken alleen bij veertig graden, in kokend water denatureren ze. En jouw groene zeep in hard water geeft kalkaanslag op het verwarmingselement. Daarom is jouw oude machine gestorven, de verwarming doorgebrand door kalk.
Mijn schoonmoeder was toen paars aangelopen als een overrijpe biet.
Kijk, de scheikundige is er weer! Ik heb een heel leven achter de rug, en jij, een ondankbare brutale, denkt mij, een vrouw met ervaring, te kunnen leren?
Ze had de deur dichtgegooid met zo’n aplomb alsof ze de poort naar de hemel sloot voor de neus van zondaars. En nu kwam deze tegenstander van moderne techniek mijn nieuwe, met elektronica volgestopte machine ophalen.
Oké, Wouter, zei ik, leunend tegen de deurpost met mijn armen over elkaar. Verhuizers dus. Moeder is heilig.
Wouter zuchtte opgelucht. Hij had duidelijk op een scène gerekend, geschreeuw, bordengegooi. Hij wist niet dat een lerares met twintig jaar ervaring niet schreeuwt. Ze zet een onvoldoende in het rapport en roept de ouders op. In dit geval: het leven zelf.
Dank je, Marleen, ik wist dat je het zou begrijpen! zei hij haastig. Ik breng moeders oude machine wel hier…
Nee, zei ik resoluut. Staat alleen maar in de weg. Breng hem naar de schroothoop.
Waar moeten we dan in wassen?
Hoezo? glimlachte ik lief. Met de hand, lieverd. Maar er is één dingetje. Ik werk op school anderhalve baan en zit tot middernacht nakijken. Ik heb de machine gekocht om mezelf van huishoudelijke slavernij te verlossen. Jij hebt over mijn oplossing beschikt door haar aan je moeder te geven. Dus nu is het probleem van het vuile wasgoed jouw probleem.
Ach kom! lachte Wouter, al de deur openend voor de verhuizers. Ik was gewoon, niks aan de hand! Onze oma’s wasten in de gracht, en het lukte. Red ik wel!
Dat was zijn fatale fout.
De eerste drie dagen genoot Wouter van de status van ‘goede zoon’. Nel belde elke avond en pochte bij de buren wat een gouden jongen ze had grootgebracht. De wasmand in onze badkamer vulde zich intussen stil en meedogenloos.
Zaterdagochtend liep Wouter, gapend, de keuken in in afwachting van ontbijt. Op tafel stond een bord ei, en ernaast een blauwe plastic teiltje, een stuk groene zeep en een pakje soda.
Wat is dat? spande mijn man.
Jouw gereedschap, nam ik een slok koffie. Jouw werkshirts, je sportkleren van de gym en ons beddengoed. Een tweepersoons dekbedhoes, Wouter. Wacht op jouw sterke handen. Je had het beloofd.
Wouter snoof, pakte het teiltje en verdween in de badkamer. Het geluid van stromend water gaf hoop.
De psychologische thriller begon veertig minuten later. Ik zat in de leunstoel met mijn tablet toen er zwaar, hijgerig ademhalen uit de badkamer kwam. Ik keek door de kier.
Wouter, rood als een kreeft, stond over het bad gebogen in dampwolken. De natte, dikke katoenen dekbedhoes woog zeker tien kilo. Hij kronkelde, glipte uit zijn handen en weigerde uit te wringen. Er stroomde troebel water van af. Wouters knokkels waren al wit.
Wat, grootmoeders ervaring helpt niet? vroeg ik deelnemend. Eerst in een streng draaien, dan uitwringen. En vergeten niet in drie keer schoon water te spoelen, anders blijft zeep erin en krijg je jeuk.
Ik… zo meteen… hijgde Wouter, terwijl hij probeerde het natte stoffen monster over de badrand te gooien.
Tegen de avond van zaterdag kon mijn man zijn rug niet strekken. Zijn handen waren verschrompeld en rood. De overal in huis opgehangen was droop op de ondergelegde kranten en gaf een sfeer van een jaren-dertig volksbuurt. Wouter zat op de bank en staarde met lege ogen, als iemand die de ijdelheid van het bestaan had leren kennen.
Op dat moment ging zijn telefoon. Het scherm toonde ‘Mammie’. Wouter, grimassend van de pijn aan zijn schaafwonden, drukte op de luidspreker.
Wouter! klonk de verontwaardigde stem van Nel. Die nieuwe rotzooi van jullie heeft alles verpest! Hij piept, knippert rood en heeft de deur geblokkeerd! Ik heb er mijn winterjas in gedaan, opa’s jas en twee wollen dekens, en die smeerlap geeft een fout en draait niet!
Ik kwam dichterbij en boog me naar de microfoon.
Nel, zei ik in mijn zachtste lerarentoon. In moderne machines zit een gewichtssensor. Een winterjas weegt als hij nat is vijftien kilo, plus de dekens. De trommelcapaciteit is zeven kilo. U laat nu de schokdempers knappen en de trommel uit de as lopen. De helft eruit halen.
Mondje dicht met je sensoren! gilde mijn schoonmoeder. Jullie hebben me een defect exemplaar aangesmeerd om van je moeder af te komen! Afval gedumpt, weldoeners! Ik bel een monteur, die laat een rapport opmaken, ik sleep jullie winkel voor de rechter wegens immateriële schade!
Ze tierde zo luid en onverstoorbaar alsof ze op een pantserwagen stond voor een vakbond van bedrogen schoonmoeders.
Wouter keek langzaam van zijn tot bloedens toe geschaafde handen naar de telefoon. Daarna naar de druipende dekbedhoes op het droogrek, die hij een halfuur had uitgewrongen. In zijn ogen klikte iets. Het mechanisme van blinde zoonlijke gehoorzaamheid haperde en viel uit elkaar in raderen.
Mam, zei Wouter zacht maar met metaal in zijn stem. De schoonmoeder aan de andere kant viel stil. Geen monteur. Morgenochtend kom ik met verhuizers en haal ik de machine terug.
Hoezo terug? Waar moet ik dan in wassen?!
In een teiltje, mam. Met groene zeep. De aura wordt er geweldig van.
Hij verbrak de verbinding en gooide de telefoon op de bank. Het werd stil in huis, alleen het ritmische druppelen van de was hoorbaar.
Dus morgenochtend verhuizers? vroeg ik, terwijl ik weer mijn stapels nakijkwerk ter hand nam.
Om negen uur, antwoordde mijn man resoluut, zijn onderrug masserend.
De volgende dag kwam de zilveren schoonheid terug op haar rechtmatige plek in onze badkamer. Wouter sloot de slangen aan met zo’n tederheid en eerbied alsof hij een kunsthartmonteur was. Nel was dodelijk beledigd en belde meer dan een maand niet.
Ik hield geen preek en zei geen ‘zei ik het niet’. Ik laadde eenvoudig Wouters nieuwe overhemden in, deed een enzymencapsule erbij, koos het programma ‘veertig graden’ en drukte op start. De machine begon zacht te zoemen, water innemend.
Gerechtigheid had gezegevierd – zonder geschreeuw, zonder scènes. Enkel door zwaartekracht, nat katoen en onverbiddelijke logica. En Wouter, voor hij ooit weer tegen zijn moeder ‘natuurlijk, neem maar’ zegt, wrijft hij nog altijd reflexmatig over zijn handen, denkend aan het gewicht van een natte dekbedhoes.
